Türkiye'de lisans düzeyindeki öğretim kurumlarında verilen müzik teorisi eğitiminin karşılaştırmalı incelemesi

Bu araştırmada ülkemizde lisans düzeyindeki öğretim kurumlarında uygulanan müzik teorileri alanı derslerinin incelenmesi, benzerlik ve farklarının ortaya konulması ve alanla ilgili güncel yaklaşımların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yapılan literatür taramasında bu konuya yakın çalışmaların olduğu, ancak kapsam açısından bu kadar geniş ve karşılaştırmalı bir çalışma olmadığı görülmüştür. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimleme modeli ve buna bağlı olarak içerik analizi kullanılmıştır. Bu çalışmada araştırmanın ana problemi olarak belirlenen ''Ülkemizde lisans düzeyinde uygulanan müzik teorileri alanındaki genel ve güncel öğretim yaklaşımları nelerdir?'' sorusuna belirlenen alt problemler yoluyla yanıt aranmıştır. Sırasıyla örneklem kapsamındaki üniversitelerin lisans düzeyinde uygulanan müzik teorileri dersleri incelenmiş, seçilen üniversitelerin lisans düzeyinde öğretimi sürdürülen; Müzik Teorileri ve Uygulamaları, Müzik Tarihi, Müzik Formları ve Analizi, Armoni ve Kontrpuan olarak dört ana başlıkta toplanan derslerinin içeriği incelenmiştir. Sonrasında ülkemizde lisans düzeyinde uygulanan ve dört ana başlıkta kategorize edilen müzik teorileri derslerinin, çalışmaya örneklem olarak seçilen üniversitelerin kendi içindeki ve birbirleri arasındaki karşılaştırmaları yapılmıştır. Çalışmanın alt problemleri; Ülkemizde örneklem kapsamındaki üniversitelerin lisans düzeyinde uygulanan müzik teorileri dersleri genel olarak hangi çerçevede gerçekleşmektedir? Müzik teorileri öğretiminde kurumların kendi içinde ve kurumlar arasındaki benzerlik ve farklar nelerdir? Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi İcra Sanatları Fakültesinde uygulanan müzik teorileri öğretim programının genel çerçevesi, amacı ve diğer kurumlardaki öğretim programlarından farkı nedir? olarak belirlenmiştir. Çalışmanın üçüncü alt problemine ait bulguları çerçevesinde yanıtı aranan soru, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesinin kuruluş felsefesi ile paralellik gösterdiğinden, çalışmanın bu bölümünde Üniversite hakkında çeşitli bilgilere yer verilmiştir. Bu kapsamda Üniversitenin; kuruluşu, akademik birimleri, misyon ve vizyonu kendi web sitesinde yer alan bilgiler ışığında oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda; müzik teorisi öğretimi alanındaki derslerin, konu kapsamı ve birbiriyle ilişkileri göz önünde bulundurulduğunda; Müzik Tarihi, Müzik Teorileri ve Uygulamaları, Müzik Formları ve Analizi ile Armoni ve Kontrpuan başlıkları altında sınıflanabildiği görülmektedir. Bu saptamalar sonucunda, öğrenci yetiştirme amaçları farklı olan lisans düzeyindeki öğretim kurumlarının öğretim programlarında yer alan müzik teorisi alanı derslerinin; Batı Müziği, Türk Müziği ve özel alanlara yönelik olarak ve bütünleşik olmaktan daha çok müstakil olarak kurgulandığı görülmüştür. İkinci alt problemden elde edilen sonuçlara göre, üniversitelerin kendi içinde ve birbirleri arasında yapılan karşılaştırmalarda, dört başlık altında incelenen derslerde; isim, içerik ve amaç yönünden benzerlik ve farklılıkların bulunduğu görülmüştür. Müzik Teorileri ve Uygulamaları kategorisinde yer alan Batı müziği teori dersleri beş üniversitede de bulunurken Hacettepe Üniversitesinin bazı bölümlerinde bulunmadığı, yine Hacettepe Üniversitesinin bazı bölümlerinde Türk müziği teori derslerinin yer aldığı görülmektedir. Müzik Formları ve Analizi kategorisinde yer alan Batı müziği form bilgisi derslerinin Gazi Üniversitesi hariç diğer üniversitelerin bazı bölümlerinde bulunduğu, Hacettepe Üniversitesinin bazı bölümlerinde form bilgisi dersinin bulunmadığı, Akdeniz Üniversitesinde diğerlerinden farklı olarak çeşitli kültürlerin müziklerine ait genel bir form bilgisi dersi verildiği görülmektedir. Armoni ve Kontrpuan kategorisinde yer alan batı müziği armoni dersleri beş üniversitede de bulunurken Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesinin sadece bazı bölümlerinde bulunduğu görülmektedir.