Türkiye'nin Afrika ülkeleri ile ilişkilerini geliştirmesinde gambiya modeli

Tarih içerisinde Türk insanının dışa açılımını inceleyerek, günümüz Türkiye'sinin de tarihinde olduğu gibi dünyaya açılması gerektiğini ortaya koyan bu çalışmada, Gambiya örneğinden hareketle Afrika ülkeleri ile ilişkilerini geliştirmesi için bir model oluşturulmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışma; ?Türkiye'nin Dışa Açılımı?, ?Afrika ve Türkiye'nin Afrika Ülkeleri ile İlişkileri?, Gambiya ve Türkiye Gambiya İlişkileri? ve ?Türkiye'nin Afrika Ülkeleri ile İlişkilerini Geliştirmesi? olmak üzere dört bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde, Türkiye'nin dışa açılımı; dışa açılım ihtiyacı ile dışa açılımın tarihi başlıkları altında incelenmiştir. Türkler binlerce yıllık tarihi süreç içerisinde tüm dünyaya yayılmışlar ve kültürler arasında barış ve huzuru tesis etmekte önemli bir rol oynamışlardır. Osmanlı sonrası içine kapanan Türkiye, yeni dönemde dışa açılmak zorunda olduğunu hissetmektedir. Türkiye, tarihini, gücünü ve potansiyelini anlayarak toplumdaki temel dinamikleri harekete geçirmesi ve olaylara geniş bir coğrafi perspektiften bakarak kendisini kuşatan çemberin dışına çıkması durumunda bölgesinde ve dünyada önemli bir güç unsuru olabilecektir. Türkiye'nin dışa açılımda ihmal etmemesi gereken bölgelerden birisi de Afrika'dır. İkinci bölümde Afrika hakkında genel bilgiler verilmiş ve Türkiye'nin Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde Afrika ülkeleri ile olan ilişkileri incelenmiştir. Afrika tarihi içerisinde Türklerin büyük bir rolü vardır. Ancak; Osmanlı İmparatorluğunun yıkılmasından sonra var olma mücadelesi veren Türkiye Cumhuriyeti çeşitli nedenlerle daha önce var olduğu topraklara olan ilgisini kaybetmiş ve bu bölgelerle ilgili bilgi birikimini neredeyse yok olma noktasına getirmiştir. İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye gelişmesinin önündeki engelleri aşarak dışa açılma çabası içerisindedir. Bu bağlamda yıllarca unuttuğu ve ihmal ettiği bu kıtayı yeniden hatırlamaktadır. Türkiye'nin tarihi, sosyal ve kültürel bağlarının bulunduğu bu bölgeye tekrar dönmesi kendisinin olduğu kadar, Afrika ülkelerinin de yararına olacaktır. Üçüncü Bölümde, küçük bir Batı Afrika Ülkesi olan Gambiya hakkında bilgi verilmiş ve Türkiye Gambiya ilişkileri incelenmiştir. Gambiya'nın, Bulgaristan'da Türklere uygulanan zulüm sırasında vermiş olduğu aktif destekle başlayan Türkiye-Gambiya ilişkileri süratle gelişmiştir. Özellikle askeri alanda gelişen ilişkiler sonucu Türkiye, Afrika'da uluslar arası alanda her zaman kendisini destekleyen müttefik bir ülke kazanmıştır. Zamanla ekonomik alana da kayan işbirliği her iki tarafın da yararına olmuştur. Türkiye'nin Gambiya'daki faaliyetleri Batılı ülkeler yanında, Afrikalı ülkeler tarafından da yakından takip edilmekte ve giderek daha fazla sayıda Afrika ülkesi Türkiye ile ilişkilerini geliştirmek için girişimlerde bulunmaktadır. Dördüncü bölümde, Afrika ülkeleri ile ilişkilerin geliştirilmesi ihtiyacı ile bu gelişimin önündeki engeller ve Gambiya'nın bir model olması durumu ortaya konulmuştur. Afrika kıtasının uluslararası alanda önemli bir yeri vardır. Bu ülkelerle kurulacak siyasal temas ve işbirliği, Türkiye'nin halen izlemeye çalıştığı "çok boyutlu" dış politikasına güç kazandıracaktır. Ancak Afrika'yı tanımadan, bu konuda bilimsel çalışmalar yapmadan, kısacası Afrika'ya yönelik bilgi birikimi oluşturmadan yapılacak açılım başarısızlıkla sonuçlanacaktır. Türkiye başarılı Gambiya tecrübesi ile daha önce hiç tanımadığı Afrika'nın orta bölgelerine doğru açılmış ve bu başarı diğer ülkelere açılım için Türk insanına yol göstermiştir. Türkiye Gambiya ilişkilerinin diğer Afrika ülkelerine açılımda bir model olarak yol göstereceği ve olumlu katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.