The strategic culture and political beliefs of Turkey's far-right leaders: An operational code analysis of Alparslan Türkeş and Devlet Bahçeli

Güçlü milliyetçi eğilimlere sahip aşırı-sağ partiler Türk siyasetinde merkezi bir yer kaplamıştır. Kimi zaman muhalefetin marjinal sesi olarak, kimi zaman ise küçük hükümet ortağı olarak, Türk milliyetçiliği 1950'li yıllardan beri siyaset sahnesine sıkı bir şekilde tutunmuştur. Alparslan Türkeş ve Devlet Bahçeli Türk milliyetçiliğinin uzun yolculuğunun öncüleri olarak görülmektedirler. İki lider de partilerinin başında yirmi yıldan fazla kalmış, çok sayıda askeri müdahale görmüş, yerel ve uluslararası değişimlere şahit olmuşlardır. Bu açıdan, liderlerin politik inançlarını anlamak, Türk aşırı-sağının dış politika kültürünü anlamak için bir zorunluluk haline gelmektedir. Kantitatif bir lider değerlendirme metodu olan, liderlerin siyasi inançlarının haritasını çizen ve dış politika kararlarındaki nedensellikleri tanımlayan Operasyonel kod analizi (George, 1969); (Walker, 1983) vasıtasıyla bu çalışma Türk aşırı-sağ liderlerin dış politikadaki genel eğilimlerini tespit etmeyi hedeflemektedir. Türkeş ve Bahçeli'nin inançlarını incelerken, bu çalışma aynı zamanda liderlerin tecrübe ettiği dış politika olaylarına da değinecektir. Böylelikle bilgisayar temelli kodlama sistemi ProfilerPlus'tan gelen veriler kalitatif bir bakış açısıyla birleştirilecek ve politik inanç sistemlerine hayat veren olaylar mercek altına alınacaktır. Bu tezde üç ana hipotez öne sürülmektedir. Birincisi, Bahçeli'nin siyasetin doğası hakkında daha stabil inançlara sahip olması; Türkeş'in siyasetin doğası hakkında daha hasmane bir yaklaşıma sahip olması; ve iki liderin de 'öteki' liderleri ortalama dünya liderinden daha hasmane tanımlaması beklenmektedir. İkinci olarak, bu çalışma Türkeş ve Bahçeli'nin hükümet ortaklıkları dönemlerinde daha işbirlikçi stratejiler yürütmelerini ancak ortalama dünya liderine kıyasla çatışmacı kalmalarını beklemektedir. Üçüncü ve son olarak, bu tez iki liderin tarihsel gelişim üzerinde ortalama dünya liderinden daha düşük kontrol seviyelerine sahip olmalarını ve iki liderin de parti liderliği yaptığı 1990'lı yıllarda benzer kontrol seviyelerine sahip olmalarını beklemektedir. Çalışmanın sonuçları Türkeş ve Bahçeli'nin siyasetin doğasına oldukça düşmancıl yaklaştıklarını, çatışmacı stratejiler benimsediklerini ve tarihsel gelişim üzerinde ortalama dünya liderinden hafif yüksek seviyelerde kontrol inancına sahip olduklarını ortaya koymaktadır. İki lider arasında ufak çaplı farklılıklar bulunsa da dış politika alanında net bir parti çizgisi saptanabilmektedir. Stratejik kültür tartışmalarına teorik bir perspektiften yaklaşıldığında, liderlerin tipolojileri siyaestin doğası hakkında 'realist bir diğer' yaklaşımı benimsemekteyken kendi stratejileri ise 'ılıman idealizm ve realizm' arasında değişkenlik göstermektedir. Öte yandan, analiz sonuçları liderlerin kariyer ortalamalarından en çok hükümet ortaklıkları dönemlerinde ve kısa fırsat-pencerelerinde saptıklarını göstermektedir. Bu tez kesitli bir yaklaşım benimseyerek liderlerin inanç sistemlerini farklı zaman aralıklarını göz önünde bulundurarak incelemektedir.