Measurements of oxidative stress biomarkers levels in mullet liver cytosol in the West Black Sea region of Turkey

Karadeniz, kontrolsüz deniz taşımacılığı ve balıkçılık, kaza ile ham petrolün denize dökülmesi, endüstriyel atıkların boşaltılması ve kıyı yerleşkelerinden evsel atıkların bırakılması gibi birçok faktör yüzünden son on yıldır artan bir tehdit altındadır. Endüstriyel alanlar, nehirler ve kıyı şehirleri Karadeniz'de yerel kirlilik yaratma eğilimindedir. Karadeniz'de kirletici maddelerin boyutlarının belirlenmesinde kullanılan biyobelirteçlerle ilgili çalışmalar nispeten azdır. Bu çalışmada, Zonguldak Limanı, Ereğli Limanı, Sakarya Nehir Ağzı, Melen ve Gülüç Deresi Ağzı ve Amasra'da kirliliğin boyutu, kefal karaciğer sitozolünde, glutatyon S-transferaz, katalaz ve glutatyon redüktaz aktivitesi ölçülerek Ağustos 2005, 2006 ve 2007'de belirlendi ve takip edildi. Amasra'dan yakalanan kefaller en düşük GST, CAT ve GR aktivitelerini gösterdi. Bu bölge referans noktası olarak düşünüldü. Türkiye'nin Batı Karadeniz Bölgesi'nde bulunan, kalabalık nüfusa ve endüstriyel alanlara sahip olan Zonguldak'tan yakalanan kefal balıklarında referans bölgesinden 4 kat fazla GST aktivitesi bulundu. Melen ve Gülüç Deresi Ağzı'ndan ve Sakarya Nehir Ağzı'ndan yakalanan kefal örneklerinin GST aktiviteleri referans bölgesine göre 3-4 kat arasında değişen yüksek değerlerde bulundu. Sakarya Nehri, Melen ve Gülüç Deresi Ağzı, Ereğli Limanı ve Zonguldak Limanı'ndan 2005'te yakalanan kefal balıklarının referans bölgesine göre 2-3 kat arasında değişen oldukça yüksek CAT aktivitelerine sahip olduğu belirlendi. 2006'da, Sakarya Nehri, Gülüç Deresi ve Melen Deresi Ağzı ve Zonguldak Limanı'ndan yakalanan kefallerin CAT aktivitelerinin referans bölgesinden 2 kat daha yüksek olduğu bulundu. 2007'de, Sakarya Nehir Ağzı ve Zonguldak Limanı'ndan yakalanan kefallerin CAT aktiviteleri referans bölgesinden 1.5 kat daha yüksek olduğu bulundu. Zonguldak Limanı, Ereğli Limanı, Melen Deresi ve Gülüç Deresi Ağzı'ndan yakalanan kefallerin GR aktiviteleri referans bölgesine göre 1.4-2 katı arasında değişen değerlerdedir.Bu çalışmada, yüksek biyobelirteç tepkileri, organik kirleticilerin ve reaktif oksijen radikallerinin Zonguldak Limanı, Ereğli Limanı, Sakarya Nehri, Melen Deresi ve Gülüç Deresi'nde bulunduğunu gösterdi. Bu çalışmanın sonuçları bu bölgelerin Karadeniz'de yerel kirlilik yaratma eğiliminde olduğunu işaret etmektedir.Anahtar Kelimeler: Karadeniz, GST, Katalaz, Glutatyon Redüktaz, Kirlilik.