Türkiye'nin Batı Karadeniz sahil şeridinin su ve sediman kalitesi açısından değerlendirilmesi

Deniz kirliliği, denizdeki canlı kaynaklara ve insan sağlığına zarar verebilecek, denizdeki faaliyetleri engelleyebilecek, deniz suyunun çeşitli kullanımlar için kalitesini bozabilecek ve estetiğini azaltabilecek her madde ve enerjinin denize doğrudan veya dolaylı olarak verilmesi sonucu oluşur. Ülkemizde de bu kirlilik tanımını karşılayan her türlü kirletici ile denizlerin kirlendiği ve deniz ekosisteminin her geçen gün bozulduğu görülmektedir. Kirlenme ve tükenme durumunun giderilmesi ve yeniden oluşumunun önlenerek kaynakların korunması amacıyla uygun tedbirlerin alınması için denizlerimizin kirlilik durumu, bu kirliliğin zaman içerisinde gösterdiği değişim ve kirliliği oluşturan kaynaklara ilişkin bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Batı Karadeniz Bölgesinden 14 istasyonda, 5-250 m arasında değişen derinliklerden, 2014 yılı yaz döneminde alınan deniz suyu örneklerinin Sıcaklık, Tuzluluk, pH, Oksijen, Seki Diski, Amonyum Azotu, Toplam Oksitlenmiş Azot, Toplam Azot, Toplam Fosfor, Fosfat Fosforu, Klorofil-a ve Silikat analiz sonuçları ile 3 istasyonda sediman örneklerinin ağır metal analiz sonuçları incelenmiş, bölgenin kirlilik kaynakları ve doğal yapısı ile ilişkilendirilerek değerlendirilmesi yapılmıştır. Sedimanda yapılan ağır metallerde zenginleşme faktörü hesaplarına göre İğneada istastonunda Cu>Ni>Cd>Pb şeklinde orta düzeyde zenginleşme, Fe>Cr>Co>Mn>As>Zn şeklinde önemli düzeyde zenginleşme görülmüştür. Şile istasyonunda Pb metalinde az düzeyde zenginleşme, diğer ağır metallerde ise ; Cr>Mn>Co şeklinde orta düzeyde zenginleşme, As>Fe>Cd şeklinde önemli düzeyde zenginleşme görülmüştür. Zonguldak istasyonunda, Mn>Pb şeklinde orta düzeyde zenginleşme, Fe>As>Cd>Cr>Cu>Co>Zn>Ni şeklinde önemli düzeyde görülmüştür. Bu durum antropojenik etkilerin varlığını ve düzeyini göstermektedir. Deniz suyu analizlerinde pH seviyesi EPA kriterlerine göre yüksek çıkmıştır. Deniz suyunda incelenen diğer parametrelerin sınır değerleri aşmadığı tespit edilmiştir. Kirlenmeye bağlı olarak artan organik materyellerin bakteriler tarafından ayrıştırılması, yaz döneminde güneş ışığı ile birlikte artan fotosentez aktivitesi sonucunda suda çözünmüş CO2'in azalması pH'ı artırmaktadır. Besin elementlerinde görülen artışlar arıtılmamış evsel ve endüstriyel atıksulardan, tarım ilaçları ve gübrelemeden, akarsular ile birlikte taşınan kirlenmiş sulardan kaynaklandığı değerlendirilmiştir. İğneada'dan Sakarya Nehri'ne kadar olan bölgede özellikle Tuna Nehri'nden gelen kirliliğin etkisi olduğu değerlendirilmiştir. Sedimanda yapılan ağır metal incelemelerine bakıldığında İğneada istasyonundaki kirliliğin Tuna Nehri kaynaklı olduğu, Şile istasyonundaki kirliliğin hem Tuna Nehrinden hem de İstanbul Boğazı liman faaliyetleri ile deniz araçlarından kaynaklandığı, Zonguldak istasyonundaki kirliliğin kömür işletmelerinden kaynaklandığı değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Batı Karadeniz, Deniz Kirliliği, Deniz Suyu, Sediman