Turkey's public diplomacy and soft power: An analysis of Turkey's first English speaking news channel TRT World

Kamu diplomasisi, Soğuk Savaş döneminde ortaya çıkmış bir terim olarak günümüzde uluslararası ilişkilerin temel odak noktasını oluşturmaktadır. Kamu diplomasisinin temel amacı ulusların amaç ve politikalarını diğer ülkelere ve diğer halklara doğru bir şekilde ulaştırabilmektir. Bu açıdan kamu diplomasisinin bir yumuşak güç aracı olduğunu, medyanın ise geniş kitlelere ulaşabilme özelliği sayesinde kamu diplomasisi sürecinin en önemli araçlarından biri olduğunu söylemek mümkündür. Günümüzde internet ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi, medyanın kamu diplomasisi gücünü daha da artırmıştır. Bu kapsamda ülkeler dünya geneline yayın yapan medya kuruluşları kurarak dünyanın geri kalanına kendi politikalarını doğrudan anlatma yoluna girmişlerdir. Türkiye'nin özellikle medya alanındaki kamu diplomasisinin gücüne ilişkin farkındalığı, TRT Avaz (2009), TRT Kurdi (2015), TRT Arabi (2010); ve TRT Türk (2009) gibi televizyon kanallarının kurulmasına yol açmıştır. Ancak bu kanallar, uluslararası bir etkiden ziyade Türkiye'nin bölgesel etkisini artırmayı hedeflemiştir ve ancak Türkiye'nin küresel televizyon kanalı olarak TRT World'ün (2015) kurulması ile birlikte küresel izleyici kitlesi hedeflenmiş, İngilizce yayın yapılmaya başlanmış ve odak noktası odak küresel seyirciye çevrilmiştir. TRT World, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu tarafından kurulmuş uluslararası bir haber platformudur. Haber ve belgesellere odaklanan TRT World, 18 Mayıs 2015'te test yayınlarına başlamıştır. Kanalın merkezi İstanbul'dadır, Londra ve Washington'da ise stüdyoları vardır. Singapur'da ofis kurma hazırlıkları da devam etmektedir. TRT World, bir haber platformu olarak dünya çapında 190 ülkede yer alan, 260 milyondan fazla eve ve 1,2 milyardan fazla kişiye ulaşan uluslararası haber içeriği sunmaktadır. TRT World, 72 farklı milletten 600'ün üzerinde çalışana ve dünya çapında deneyimli muhabirlerden oluşan bir haber ağına sahiptir. Bu tez, Türkiye'nin İngilizce yayın yapan ilk haber kanalı TRT World'ü, Türkiye'nin bir kamu diplomasisi aracı olarak inceler ve bunu yaparken aşağıdaki araştırma sorularını temel alır. 1) TRT World'ün Türkiye'nin kamu diplomasisindeki rolü nedir? 2) TRT World, Türkiye'nin kamu diplomasisi aracı olarak kabul edilebilir mi ve ne ölçüde kabul edilebilir? 3) TRT World'ün Türkiye ile ilgili haberlerinde darbe girişimi nedeniyle bir değişiklik meydana geldi mi, geldiyse bu değişim yayınlara nasıl yansıdı? Bu sorulara doğru bir şekilde cevap verebilmek için araştırmacı iki araştırma yöntemi kullanmıştır: 8-23 Temmuz 2016 tarihleri arasında TRT World haber listelerinin içerik analizi ve içerik üreticilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler. Tezin ilk bölümü, bir kavram olarak kamu diplomasisini ve medyanın gelişimi ile ilişkisini incelemektedir ve aynı zamanda "yumuşak güç" teriminin nasıl geliştirildiğini ve şu anda nasıl kullanıldığını inceleyerek bu terime ışık tutmaktadır. Bunu yaparken TRT World, kamu diplomasisi çerçevesinde, incelemenin temel öğesi olarak kullanılmaktadır. Bu bölümde Türkiye'nin kamu diplomasisi stratejileri ve faaliyetleri tanımlanmaktadır. Türkiye'deki kamu diplomasisi kurumları kısaca açıklanmaktadır. Son olarak uluslararası bir haber platformu olan TRT World'ün, stratejik yaklaşımı, politikaları ve yayıncılığı anlatılmaktadır. Tezin ikinci bölümü bu araştırmanın yöntemini tanımlar. Analiz için sorular ve ölçü ölçekleri açıklanmaktadır. Bu araştırmada uygulanan nitel ve nicel içerik analizinin yanı sıra haber listelerinin sınıflandırılmasına da açıklık getirilir. Tezin üçüncü bölümü ise araştırmanın bulgularına ayrılmıştır. Bu bölüm yarı yapılandırılmış görüşmelerin analizini ve haber listelerinin içerik analizini içerir. Görüşmelerin analizi, içerik üreticilerin TRT World'ü Türkiye'nin İngilizce yayın yapan bir haber kanalı olarak değil, uluslararası bir kanal olarak algıladıklarını ortaya çıkarmıştır. Örneğin görüşülen kişiler, yayınlanan haberlerin sadece % 5 ile %10'unun Türkiye ile alakalı olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, kanalın Türkiye ile ilgili haberlerinin sınırlı olduğu ve bunların da dünya çapında izleyicinin ilgisini çeken siyaset ve güvenlikle ilgili haberler olduğu ortaya çıkmıştır. İçerik üreticilerin de açıkladığı gibi, TRT World sadece uluslararası öneme sahip Türkiye haberlerine yer vermektedir ve sadece Türkiye'yi ilgilendiren yerel haberler TRT World'de yayınlanmamaktadır. TRT World kamu diplomasisi çerçevesinde incelendiğinde, görüşme analizleri TRT World'ün Türkiye ile ilgili haberleri aktararak ve devletin açıklamalarını birincil kaynak olarak kullanarak bu role kısmen hizmet ettiğini göstermektedir. İçerik üreticilerin de açıkladığı gibi TRT World, Türkiye ile ilgili anlaşılması zor hikayeleri aydınlatmaya çalışmakta ve ülke hakkındaki yanlış kanıları ortadan kaldırmaya çalışarak devlete yardımcı olmaktadır. Ancak görüşmelerde de belirtildiği gibi kanal bu amaçla kurulmamıştır ve TRT World hükümet denetimine tabi değildir. Bununla birlikte, kanalın misyonunun Türkiye'nin kamu diplomasisi için bir araç olmamasına karşın devletin bu konuda TRT World'ün yayınlarından faydalandığı söylenebilir. Dahası, doğaları gereği tüm uluslararası medya kuruluşları izleyici olarak diğer ülkelerin halklarını hedef almaktadır. Görüşmelere ek olarak, yayınlanan haberler iki haftalık bir süreyle incelendiğinde, Türkiye'ye özgü haberlerin oranının nispeten düşük olduğu; ilk hafta Türkiye ile ilgili haberlerin toplam haberlerin %8'ini oluşturduğu, ikinci hafta ise Türkiye için çok önemli bir olay olan darbe girişimine rağmen Türkiye haberlerinin toplam haberlerin % 22 'sini oluşturduğu gözlenmiştir. Görüşmeler, yayın analizinin bulgularını desteklemiştir ve içerik üreticiler, Türkiye'ye özgü haberlerin, toplam haber kapsamının yalnızca %5 ile %10'unu oluşturduğunu vurgulamıştır. Analiz edilen iki hafta boyunca, haberlerin neredeyse tamamı güvenlik ve siyasetle ilgilidir. İlk hafta 124 haberden sadece 10'u Türkiye ile ilgilidir, bunlardan üçü güvenlik, üçü siyaset ve son dört haber de Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Mirası Komitesi ile alakalıdır. İkinci hafta başarısız darbe girişimi nedeniyle Türkiye ile ilgili haberlerde artış olmasına rağmen, Amerika ile ilgili haber sayısı daha yüksektir. Bir önceki hafta Türkiye ile ilgili 10 haber yer alırken, 17-23 Temmuz 2016 tarihleri arasında Türkiye ile ilgili 28 tane haber yer almıştır, bunların hepsi güvenlik veya siyasetle ilgili haberlerdir. Dolayısıyla bu iki hafta arasında Türkiye'de önemli bir olay yaşanmasına rağmen TRT World ikinci hafta Türkiye ile ilgili haberlere odaklanmamış, uluslararası bir haber kanalı olarak uluslararası haberlere öncelik vermiştir. Dahası, yayınlanan Türkiye haberleri de siyaset ve güvenlikle ilgilidir ve bu nedenle sadece yerel bir öneme sahip olmayan uluslararası haber olduğu söylenebilir. Araştırma sonucunda TRT World'de sadece Türkiye'ye ve Türk politikasına ait haberlerin yer almadığı, dünya haberlerinin de yer aldığı görülmektedir. Hatta dünyaya ait haberlerin Türkiye'ye ait haberlerden daha fazla olduğu görülmüştür. Ancak bu haberler genel olarak Türk politikasını yansıtmaktadır. Dolayısıyla bu araştırma, TRT World'ün uluslararası yayıncılık boyutunun önemli bir aktörü olarak Türkiye'nin kamu diplomasisi stratejisi çerçevesinde konumlandığını savunmaktadır. Bir diğer deyişle TRT World, Türkiye ile ilgili haberleri aktararak ve devletin açıklamalarını birincil kaynak olarak alarak bir ölçüde Türkiye'nin kamu diplomasisi aracı olarak hizmet etmektedir. Ayrıca TRT World, yayınlarının yanı sıra TRT World Research Center tarafından koordine edilen TRT World Forum gibi faaliyetleriyle de Türkiye'nin kamu diplomasisine hizmet vermektedir. TRT World Forum, dünyanın önde gelen isimlerini bir araya getirmektedir, ve bu nedenle Türkiye'yi tanıtan ve Türkiye'nin hikayesini anlatan uluslararası bir platform olarak da görülebilir. Bir diğer deyişle forum, yerel halktan çok uluslararası bir izleyici kitlesine hitap etmektedir ve Türkiye böylece, hikayesini dünyanın önde gelen isimlerine anlatmak için bir platform bulmaktadır. Buna ek olarak, forumun bazı oturumları tamamen Türkiye'nin dış politikası ile yakından bağlantılıdır. Bu açıdan bakıldığında TRT World Forum, Türkiye'nin kamu diplomasisi faaliyetlerinin bir aracı olarak görülebilir. Dolayısıyla TRT World, sadece yayınlarıyla değil, forum gibi faaliyetleriyle de Türkiye'nin bir kamu diplomasisi aracı olarak hizmet etmektedir. Ancak araştırma, kanalın bu misyon için kurulmadığı ve içerik üreticilerin ifade ettiği gibi, TRT World'ün devlet kontrolüne tabi olmadığını vurgulamaktadır. Dolayısıyla TRT World, bir kamu yayıncısı olarak doğal olarak Türkiye'nin kamu diplomasisinin bir aracı iken, ne bir propaganda kanalı ne de devletin resmi bülteni olmayı amaçlamaktadır. Dolayısıyla, hem görüşmelerin, hem de haber listelerinin analizi ile de desteklendiği üzere, yayınlar sadece Türkiye'ye odaklanmamakta, yayın içeriğinin sadece %5-10'unu Türkiye ile ilgili haberler haberler oluşturmaktadır ve bunlar da sadece yerel haberler olmamakla birlikte dünya çapında ilgi çeken siyaset ve güvenlikle ilgili konuları içermektedir. Dolayısıyla, Türkiye'nin bir kamu diplomasisi aracı olarak kurulmamış olmasına rağmen, Türk devleti bu yönde TRT World yayınından yararlanmaktadır. Bu nedenle çalışma, TRT World'ün Türkiyenin bir propaganda makinesi olmamakla birlikte Türk politikasına uyumlu haber yayınladığı ve dolayısıyla TRT World'ün bu amaçla kurulmadığı belirtilmesine rağmen kaçınılmaz olarak bir ölçüde Türk kamu diplomasisi aracı olarak hizmet ettiği sonucuna varmaktadır.