Türkiye'nin NATO'ya giriş süreci ve etkileri

Dünya siyasi tarihinde önemli kırılmalara yol açan II. Dünya Savaşı, Türk dış politikasında da etkisi uzun yıllar devam edecek olan ittifak ve politik yönelimlere zemin hazırlamıştır. Savaş sonrası dönemde ortaya çıkan bölgesel ve küresel belirsizlik ortamında Türk devlet adamlarının güvenlik arayışlarının bir sonucu olan NATO üyeliği, dönemin iktidar ve muhalefet kesimlerinin ittifakla benimsedikleri bir gelişme olmuştur. Soğuk Savaş'ın başlarından itibaren Türkiye'nin dış politikada yöneleceği temel eksen ve tercihlerin belirlenmesinde en önemli faktör olan NATO üyeliği, çalışmamızın odak noktasını oluşturmuştur. Bunun yanında, Demokrat Parti döneminde temel dış politik konularda yürütülen siyaset, Türkiye ve NATO arasındaki ittifak ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Türkiye'de liberal-rekabetçi demokrasinin kuruluş yıllarına denk gelen ve 1990'lı yıllara uzanan Türk dış politikasının esas parametrelerinin oluşmasına zemin hazırlayan bu dönemin daha iyi anlaşılabilmesi için geniş bir kaynakça ile çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Sırasıyla İnönü ve Menderes hükümetlerinin NATO'ya üyelik ekseninde yürüttükleri dış politikanın Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerinden aşamalı olarak uzaklaştığı ve uluslararası antlaşmalar yoluyla da zaman zaman milli egemenlik ilkesinden tavizler verildiği görülmüştür. Bu koşullarda, dünyada sıcak savaşların yerini diplomasinin almaya başladığı 1950'li yıllar, Türkiye açısından da yeni dış politikanın taşlarının döşendiği bir dönem olmuştur.