Türkiye'nin zeytinyağı ihracatı hedef pazarlarının çok kriterli karar verme teknikleriyle belirlenmesi

Zeytin ve Zeytinyağı 2023 yılı için belirlenmiş 500 milyar $ ihracat hedefi doğrultusunda stratejik ürünler olarak ilan edilmişlerdir. Türkiye 2023 yılında 3,8 milyar $ zeytin ve zeytinyağı ihraç etmeyi planlamaktadır. Ancak bahsedilen hedeflere ulaşılmasında hem arz yanlı hem talep yanlı problemler ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada özelikle zeytinyağı ihracatının artırılması için zeytinyağı hedef pazarlarının belirlenmesine yönelik bir analiz yapılmıştır. Analizde sadece ithalatçı ülkelerin mevcut zeytinyağı pazar durumları dikkate alınmamış ayrıca Türkiye ile ticari ve kültürel yakınlıkları, önümüzdeki dönemde zeytinyağı tüketimlerini etkileyebilecek ekonomik değişkenler göz önüne alınmıştır. Kriterlerin ağırlıklandırılmasında analitik hiyerarşi prosesi kullanılmış ve ülkelerin önceliklendirilmesi ağırlıklandırılmış toplamlar yöntemiyle belirlenmiştir. Sonuçta hedef pazarlar olarak ekonomik olarak hızla gelişmekte olan ve zeytinyağı tüketiminin önümüzdeki dönemde hızla artacağı düşünülen ülkeler ön plana çıkmıştır. Bununla beraber zeytinyağı için yüksek fiyat veren ve Türkiye'nin ihracatından önem teşkil eden gelişmiş bazı pazarlarda hedef pazar olarak belirlenmiştir. Bu noktada çalışmanın 2023 hedefleri ile istenen katma değerli ve markalı ürünler ile temsil edilebileceği pazarları belirlediği düşünülmektedir. En dikkat çekici nokta ise İtalya ve İspanya gibi mevcut durumda Türkiye için önemli bir ihracat kapısı olarak görülen ülkelerin hedef pazar sıralamasında bir hayli geride kalmalarıdır.