Türkiye'de okuma becerileri ve PISA: Bir meta-sentez çalışması

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 2018-2024 yılları arasında PISA ve okuma becerileri üzerine yapılmış nitel ve karma yöntemle gerçekleştirilmiş çalışmaları meta-sentez yöntemiyle sistematik olarak derlemek ve analiz etmektir. Araştırmanın kapsamını belirtilen dönemde yayımlanmış PISA ve okuma becerilerini konu alan 16 nitel ve karma yöntemli lisansüstü tez ve makale oluşturmaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden meta-sentez deseni kullanılmış; veriler tematik analiz tekniği ile çözümlenerek ortak temalar, çelişkili bulgular ve öneriler ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuçları, Türkiye'deki PISA odaklı araştırmaların ağırlıklı olarak doküman incelemesine dayandığını ve öğretmen-öğrenci gibi saha temelli çalışmaların sınırlı olduğunu göstermiştir. Bulgular, PISA'nın ulusal eğitim sistemi içindeki temel ögeleri değerlendirmede bir karşılaştırma ölçütü olarak kullanıldığını ortaya koymuştur. PISA'nın ölçüt olarak alındığı bu değerlendirmelerde LGS Türkçe sorularının, öğretim programı kazanımlarının ve ders kitaplarının PISA'nın hedeflediği üst düzey okuma becerilerini yeterli düzeyde karşılamadığı belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin PISA değerlendirme kriterlerine yönelik algılarında ve LGS Türkçe sorularının yeterlik düzeylerine ilişkin araştırma bulgularında görülen farklılıklar, alan yazınındaki dikkat çekici çelişkiler arasında yer almaktadır. Bu meta-sentez, Türkiye'de ve okuma becerileri üzerine yürütülen çalışmaların temel araştırma eğilimlerini, metodolojik yönelimlerini, sonuçlarını ve önerilerini ortaya koyarak alan yazınına bütüncül bir bakış açısı sunmaktadır.