Türkiye olimpik hazırlık merkezlerindeki sporcuların performanslarına etki eden psikolojik faktörlerin incelenmesi

Bu çalışma; olimpiyatlara elit sporcu yetiştirmek maksadıyla faaliyete geçirilen Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezleri (TOHM)'nde sportif çalışmalarını devam ettirmekte olan sporcuların, performanslarına ve sportif başarılarına etki eden psikolojik faktörlerin belirlenmesi önceliği ile planlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, "TOHM sporcularının performanslarına etki eden psikolojik faktörlerin" bazı demografik değişkenlere göre incelenmesidir. Araştırmanın evrenini, Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı 22 ilde bulunan TOHM'larda aktif olarak spor hayatına devam eden yaklaşık 1100 civarı sporcu oluşturmaktadır. Örneklemini ise, basit tesadüfi örneklem yöntemi ile belirlenen 169'u kadın sporcu ve 202'si erkek sporcudan oluşan farklı spor dallarındaki 371 gönüllü TOHM sporcusu oluşturmaktadır. Çalışmada sporculara, araştırmamızın içeriğine yönelik alanında uzman kişilerin önerileri de dikkate alınarak yazar tarafından oluşturulan 15 maddelik "Kişisel Bilgi Envanteri" ve Aydoğan ve Konaş (2022) tarafından geçerlilik ve güvenirlilik çalışması gerçekleştirilerek geliştirilen 32 madde ve 3 alt boyuttan oluşan "Sporda Psikolojik Performans Değerlendirme Ölçeği" uygulanmıştır. İstatistik analizlerinde lisanlı SPSS 26.0 paket programı kullanılmıştır. Dataların genel hususlarını saptamak amacıyla tanımlayıcı istatistik, frekans ve yüzde dağılımları yapılmıştır. İstatistik testlerinde öncelikli olarak toplam puanın çarpıklık ve basıklık katsayılarına da bakılmıştır. Çarpıklık ve basıklık katsayılarının +2 ile -2 arasında değişmediği tespit edilmiştir. Ayrıca her bir demografik değişken için yapılan Kolmogorov Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri sonucunda verilerin normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Normal dağılıma sahip olmayan verilere ikili karşılaştırmalar için Mann-Whitney-U testi, üç ve üzeri grup karşılaştırmalarda ise Kruskal Wallis-H testi uygulanmıştır. Kruskal Wallis-H testinde anlamlı farklılıklar ortaya çıkması durumunda Mann Whitney-U testi ile ikili karşılaştırmalar yapılarak farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular özelinde; TOHM sporcularının "Cinsiyet, Eğitim Durumu, Uluslararası Derece Alma Durumu, Millilik Durumu, Psikolojik Performans Desteği Alma Durumu ve Yaş Değişkeni" gibi değişkenlerin performanslarına istatistiksel olarak anlamlı etkileri olan psikolojik faktörler arasında olduğu tespit edilmiştir. Ancak diğer demografik değişkenlerimizden olan "Aile Aylık Gelir Durumu, Lisanslı Spor Yapma Yılı, Haftada Antrenman Yapılan Gün Sayısı, Günde Antrenman Yapılan Saat Süresi, Ulusal Derece Alma Durumu ve Ciddi Spor Sakatlığı Yaşama Durumu" değişkenlerinin ise TOHM sporcularının performanslarına anlamlı etkileri olmayan psikolojik faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.