Türkiye'de ortaya çıkan depremlerin magnitüdlerine göre Markoviyen yapısının kümeleme analizi ile incelenmesi

Bu çalışmada, Türkiye'nin 1 Ocak 1980 ve 31 Aralık 2022 tarihleri arasında meydana gelen depremleri, magnitüd değerlerine göre Markoviyen yapıları ve k-means kümeleme analizi ile incelenmiştir. Türkiye'nin koordinat sistemi, 114 birim kareye ayrılmıştır. Bu birim karelerdeki magnitüd değerleri 3-4, 4-5 ve 5 ve üzeri olarak üç duruma ayrılmıştır. Magnitüdü 5 ve üzeri olan 3. durumun yetersiz sayıda olması nedeniyle, bu durum fay hatları göz önünde bulundurularak altı birim kare birleştirilip 65 birime indirgenmiştir. Bu birimler için geçiş matrisleri tahmin edilmiştir. 65 birim için geçiş olasılıkları hesaplanmıştır. Geçiş Matrisleri, Limit Dağılımı ve Ortalama Geri Dönüş Zamanları hesaplanarak, bu birimler kümeleme analizine hazırlanmıştır. Küme sayısını belirlemek için hiyerarşik kümeleme metodu kullanılmış ve dendrogram yardımıyla küme sayısı dört olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, geçiş matrislerine göre oluşturulan kümelerde, üç durum için geçiş olasılıklarının benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Limit dağılımlarında 3. ve 4. kümeler öne çıkmaktadır. Ortalama geri dönüş zamanlarına göre yapılan küme analizinde ise üç kümenin belirgin olduğu gözlenmiştir.