Türkiye'de Parti İçi Demokrasi: AKP ve CHP Örneği

Çalışmamızın amacı, Parti İçi Demokrasi kavramını etkileyen faktörleri Türkiye perspektifinden incelemek, gerekeli alt yapının oluşup oluşmadığını tartışmaktır. Konumuzun iki örneğini, 2002 Genel Seçimlerinde parlamentoya girmeye hak kazanmış iki parti olan, Adalet ve Kalkınma Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi oluşturmaktadır. Siyasal Partiler, Anayasamızın ve Siyasal Partiler Kanunu'nun belirttiği gibi, demokratik siyasal hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Halkın yönetime katılmasının ve yönetenlerin belirlenmesinin aracı siyasal partilerdir. Dolayısıyla en az rejimin demokratik olması kadar parti içi işleyişin de demokratik olması önemlidir. Parti içi demokrasinin gerçekleşmesini etkileyen kabaca yedi unsurdan bahsedebiliriz. Bunlar; siyasal kültür, sosyal yapı, ekonomik yapı, siyasal rejim ve hükümet sistemi, seçim sistemi, parti liderliği ve yasal mevzuattır. Esasında ele alınan tüm faktörler, birbirlerinden etkilenerek şekillenmektedir, ancak birincil nitelikte önem arz edenin siyasal kültür olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmamızda, genel faktörlere değinildikten sonra, AKP ve CHP'nin içerisinde parti içi demokrasinin varlığı ve varsa birbirlerine olan üstünlükleri, parti tüzükleri, parti içi uygulamalar ve parti liderlerinden yola çıkılarak incelenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: 1) Türkiye'de Parti İçi Demokrasi, 2) AKP, 3) CHP, 4) Recep Tayyip Erdoğan, 5) Deniz Baykal