Türkiye'de risk yönetimi ve türev araç kullanımı BİST 30 araştırması

Risk, firmaların faaliyet gösterdiği süreç boyunca karşılaştıkları bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünya düzeninde yaşanan hızlı değişimlerin neticesinde ortaya çıkan yeni ekonomik koşullar, firmaları farklı boyutlarda risklere maruz bırakmaktadır. Firmalar yeni ekonomik düzen içerisinde maruz kaldıkları riskleri önceden tahmin ederek azaltmak ya da ortadan kaldırmak amacıyla risk yönetimlerini doğru bir şekilde gerçekleştirmek durumundadırlar. Risk yönetimi, riskin doğru bir şekilde tespit edilmesi sonucunda doğacak zararları en aza indirmek ya da ortadan kaldırmak, kimi zamanda fırsata çevirmektir. Firmaların ve bireysel yatırımcıların riskten korunmak adına başvurdukları araçların başında türev yatırım araçlar yer almaktadır. Türev ürünler, değeri başka bir menkul varlığın değeri üzerinden hesaplanmaktadır. Türev ürünlerin işlem gördüğü piyasalar ise türev piyasalar olarak adlandırılmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, risk ve finansal risk kavramı tanımlanmıştır. Risk sistematik ve sistematik olmayan risk olarak bölümlere ayrıştırılmıştır. Sistematik ve sistematik olmayan riskler tanımlandıktan sonra sıklıkla kullanılan riskten korunma yöntemleri anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, türev piyasalar ve türev yatırım araçları kavramsal çerçevesi oluşturulmuş ve türev yatırım araç kullanım amaçları açıklanmıştır. Türev yatırım araçları detaylı bir şekilde açıklanmış ve sonrasında türev yatırım araçların tarihçesi ve güncel durumu ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise çalışmanın uygulaması yer almaktadır. Uygulama bölümünde araştırmanın amacı, araştırma yöntemi, araştırma verileri paylaşıldıktan sonra 2017 ve 2018 yılı içerisinde BİST 30 Endeksi'nde yer alan firmaların finansal tablolarından elde edilen maruz kalınan riskler ortaya konmuştur. Sonrasında mali tablo görünümleri, firmaların karlılık göstergeleri ve ilgili dönemlerde türev yatırım araç kullanım düzeyleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türev Yatırım Araçları, Risk ve Türleri, Borsa İstanbul, VİOP