Türkiye'de sağlık hizmetlerine yönelik maliye politikalarının etkinliği

Sağlıklı bireylere ve toplumlara kavuşma çabaları, günümüz devletlerinin en önemli sosyal ve ekonomik sorunların başında gelmektedir. Sağlık sorunları artan nüfus ile birlikte değişen refah düzeyleri ve sosyal değişimlere bağlı olarak hem artmakta hem de çeşitlilik göstermektedir. Artan refah düzeyi ile birlikte toplumun sağlık hizmeti üretimi ve tüketimi için ayrılan harcama miktarları da yükselmektedir. Sanayileşme, çevre kirliliği, kentleşme, artan yaşam süresi ile artan nüfus oranı gibi etkenler beraberinde pek çok sağlık sorununu da ortaya çıkarmıştır. Sosyal devlet anlayışı gereği de bu sorunları çözmesi gerekli merci ise devlettir. Devletin bu sorunların giderilmesi için yaptığı harcamalar ve maliyetler giderek artmaktadır. Bu durum sağlık sorunlarının ekonomik boyutunu ortaya çıkarmıştır. Küreselleşen dünyamızda sağlık, birey ve toplum için taşıdığı önem nedeniyle öncelikli olarak sunulması gereken bir hizmet türüdür. Bu nedenle bu alana daha fazla kaynak ayrılması gereği ortaya çıkmaktadır. Bugün dünyada sanayileşmiş ülkelere göz attığımızda, bu ülkelerin gayri safi milli hâsıla içinde sağlık hizmetleri harcamalarına ayrılan payın yüksek olduğu gözlenmektedir. Ama burada karşımıza sağlık hizmetinin en temel özelliği olan belirsizlik ve öngörülemezlik sorunu çıkmaktadır (iş kazası, trafik kazası, ev kazası, tabi afetler, hastalıklar vb). Bunun için sağlık ilgili olarak gerekecek hizmetlere kimin ne zaman gereksinim duyacağı önceden öngörülemez. Bu özelliğinin kaçınılmaz bir sonucu sağlık hizmetinin yol açacağı maliyetlerin de belirsiz ve öngörülemez oluşudur (Şenatalar,2003:25) Türkiye'de son yıllarda bu sektöre yönelik Sağlık Bakanlığının yapmış olduğu ?Sağlıkta Dönüşüm? programı çerçevesinde uygulamaya koyduğu projeler artan ihtiyaçlara çözüm bulma çabalarının bir yansımasıdır. Yeni yapılanma ve sağlık için ayrılan gayri safi milli hâsıla içindeki orandaki artış olumlu bir gelişmedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de sağlık hizmetlerine yönelik uygulanan maliye politikalarının analiz edilerek değerlendirilmesidir. Bu kapsamda sağlık sektörüne yönelik uygulanan harcama politikası, vergi politikası ve bütçe politikası incelenecek seçilmiş bazı OECD ülkeleri ile karşılaştırılması yapılacaktır. Çalışma ile ilgili değinilmesi gereken bir nokta da genel olarak sağlık hizmetleri ile ilgili güncel, güvenilir ve sağlıklı verilerine ulaşmada güçlüklerle karşılaşılmıştır. Türkiye'de sağlık hizmetlerine yönelik uygulanan harcama politikalarının değerlendirilmesinde kullanılacak verilerin temininde ciddi problemlerle karşılaşılmamakla beraber özellikle vergi politikaları ve bütçe politikaları ile ilgili literatürün yetersizliği söz konusudur. Dolayısıyla hizmetlerin etkinliği ile ilgili değerlendirmeler harcama politikaları bağlamında yapılmıştır.