Türkiye'de şeftali fiyatlarının analizi ve fiyatların box-jenkıns yöntemiyle tahmini

Küresel iklim değişiklikleri, giderek artan nüfus ve üretimde yaşanabilen bazı aksaklıklar nedeniyle iç ve dış piyasalarda ürünlerin fiyatları yıllar içerisinde değişiklik gösterebilmektedir. Tarımsal ürünlerin üretimi de doğrudan doğruya doğa şartlarına bağlı olduğundan dolayı bu fiyat dalgalanmalarından oldukça fazla etkilenmektedir. Üretici olarak ayakta kalabilmek ve değişen koşullara uyum sağlayabilmek için piyasa koşulları sürekli takip edilmeli, her daim hazırlıklı olabilmeli ve gelecek durum analizlerinde bulunulmalıdır. Bu tür gelecek zaman tahmin analizlerinde bulunabilmek için çeşitli metotlar ve modellemeler geliştirilmiştir. En yaygın kullanılan metotlardan birisi de Box-Jenkins yöntemidir. Çalışmada; zaman serisi analizi modellemeleri yardımıyla şeftali ürününün yıllara göre ihracat fiyat değişimlerini analiz etmek ve modelleme yöntemleri içinde en yaygın olarak kullanılan Box-Jenkins yöntemiyle modelleme yaparak gelecekteki fiyatı hakkında öngörüde bulunmak amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamını 1967-2020 yılları arası Türkiye şeftali ihracat fiyatları oluşturmaktadır. Uygulama da Box-Jenkins modellerinden ARIMA (3,1,3) modeli kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; ülkemizde 2020 yılından sonra 2021 yılı içerisinde yapılması öngörülen ihracat fiyatları kıyaslandığında; elde edilmesi beklenen ihracat gelirlerinin yaklaşık %10 artması tahmin edilmektedir. Gelecek on yılda da düzenli bir artış hareketi öngörülmektedir. Gelecek on yılın sonunda fiyatlarda 2020 yılına göre 2030 yılında yaklaşık %64 artış olacağı tahmin edilmiştir.