Türkiye Selçuklu Devleti'nin kuruluşuna dair meseleler

Oldukça geniş topraklar üzerinde bir İmparatorluk kuran Selçuklular'ın bu büyüklükteki toprakları yönetirken Türk hakimiyet anlayışından kaynaklanan "ülke topraklarının hanedan ailesinin ortak malı olması" ilkesinin sonucu ortaya çıkan bir takım sorunlarla karşılaştığını ve bunun Selçuklu ailesi içinde yıllarca sürecek mücadelelere sebep olduğunu görmekteyiz. Bu mücadelelerin en uzun süreli olanı, Selçuklu İmparatorluğu'nun kurucusu Selçuk'un oğlu Arslan (İsrail)'ın oğulları ile Selçuk'un diğer oğlu olan Mikail'in oğulları arasında geçen mücadele olmuştur. Selçuk'tan sonra, Selçuklu ailesi'nin liderliği meselesi aynı ailenin bu iki kolu arasında varolan mücadelenin kaynağını oluşturmuştur. Mikail'in oğulları Tuğrul ve Çağrı Bey'ler Büyük Selçuklu İmparatorluğunu tarih sahnesine çıkarırlarken, Arslan'ın torunu Kutalmışoğlu Süleyman Şah da Türkiye Selçuklu Devletini kurmuştur. Kutalmış oğullarının Anadolu'ya geliş şekilleri tarihçiler arasında tartışma konusu olmuştur. Kimi tarihçiler onların esir olarak bulundukları Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun merkezinden kaçarak geldiklerini iddia etmişler diğer bir kısım tarihçiler ise onların Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah'ın izni ile bu topraklara gelebildiklerini belirtmişlerdir. Kutalmış oğullarının kurmuş oldukları devletin statüsü ve kuruluş tarihi de çok tartışmalıdır. Türkiye Selçuklu Devletinin tam bağımsız olup olmadığı, Büyük Selçuklu İmparatorluğuna karşı ne gibi mükellefiyetlerinin bulunduğu konusu bugün hala net olarak açıklanabilmiş değildir. Selçuk Bey zamanında İslamiyet'i kabul eden Selçuklular'ın Sünni akideyi benimseyip Sünni İslam dünyasının hamiliğini üstlenmeleri, Türk İslam tarihi açısından önemli sonuçlar doğurmuştur. Bu noktada Şii Büveyhiler Devleti ve Arslan Besasiri ile mücadele eden Selçuklular, sadece Şiiliğin yayılmasına engel olmamışlar aynı zamanda Sünni akide ile ters düşen pek çok akımı da bertaraf etmişlerdir. 188 Sultan I.Kılıç Arslan'dan sonraki Türkiye Selçuklu Devleti hükümdarları, Anadolu Türk Birliğinin sağlanabilmesi için gayret göstermişlerdir. Bu noktada başta Danişmendliler olmak üzere Mengücekliler, Saltuklular ve Artuklular'la olumlu veya olumsuz ilişkiye girmişlerdir.