Türkiye sigorta pazarında afetlerin rolü: 2020 yılı Elazığve 2023 yılı Kahramanmaraş depremlerinin zorunludeprem sigortası açısından değerlendirilmesi

Doğal afetler, özellikle depremler, sigorta sektörünü hem talep hem de arz dinamikleri açısından önemli ölçüde etkilemektedir. Aktif bir fay hattı üzerinde bulunan Türkiye, sık sık yıkıcı depremlerle karşı karşıya kalmakta ve bu durum ciddi insani ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Ancak, sigorta yaygınlık seviyesi, özellikle zorunlu deprem sigortası açısından, diğer yüksek riskli bölgelere kıyasla görece düşük seviyelerde kalmaktadır. Bu araştırma, büyük felaketlerin sigortalılık farkındalığını, poliçe alımını ve sektörün tepkisini ne ölçüde değiştirdiğini araştırarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Önceki çalışmalar, afetlerden sonra sigorta benimseme eğilimleri üzerine genel eğilimleri incelemiş olsa da son büyük depremler bağlamında Türkiye pazarı üzerine yapılan araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın bulguları, afetlerin sigorta sektörü üzerindeki davranışsal etkilerini derinlemesine anlamaya katkı sağlayarak politika yapıcılar ve risk yönetimi stratejileri için önemli çıkarımlar sunacaktır. Araştırmada nicel tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analiz yöntemi benimsenmiştir. Çalışmada kullanılan veriler; Doğal Afet Sigortaları Kurumu, Türkiye Sigorta Birliği, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından yayımlanan ikincil verilerden elde edilmiştir. Poliçe sayısı ve prim üretimi verileri; coğrafi bölgeler, deprem risk dereceleri, bina inşa yılları, iller bazında dağılım ve DASK tarife fiyatlarındaki değişimler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, büyük ölçekli depremler sonrasında zorunlu deprem sigortası poliçe sayısında artışlar yaşandığını; ancak prim tutarlarındaki artışların yalnızca sigortalılık oranlarındaki değişimle değil, ekonomik faktörler ve özellikle 2024 yılında yürürlüğe giren Üfe aylık değişimlerine dayalı tarife güncellemeleri ile de yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sigortalılık artışlarının kısa vadede belirgin olduğu, uzun vadede ise sınırlı bir kalıcılık sergilediği gözlemlenmiştir. Çalışma, afetlerin sigortalılık üzerindeki etkisini güncel ve karşılaştırmalı verilerle ortaya koyarak, sigorta sektörü uygulamaları ve kamu politikaları açısından değerlendirilmesi gereken yapısal unsurlara dikkat çekmekte; afet risklerinin yönetiminde daha etkin ve sürdürülebilir sigorta politikalarının geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Felaketlerin sigorta davranışları üzerindeki etkisini ortaya koyarak Türkiye'de daha dirençli ve sigorta yaygınlık düzeyinin arttırılmasına yönelik politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulguların, afet risk yönetimi ve finansal dayanıklılık alanlarına katkı sunarak yüksek riskli bölgelerde daha sürdürülebilir bir sigorta ekosisteminin oluşturulmasına yardımcı olması beklenmektedir.