Türkiye'de sivil toplum örgütlerinin yükseköğretim politika süreçlerine etkileri

Türkiye'de sivil toplum örgütlerinin kamu politikası süreçlerinde oynadıkları rolü yükseköğretim politika süreçleri üzerinden tespit etmeyi hedefleyen bu tezde, belirtilen hedef doğrultusunda beş adet alt soruya cevap aranmıştır. Bu sorular: (1) 'Sivil' ve 'demokratik' bir sivil toplum nasıl sağlanabilir? (2) Kamu politikası süreçlerine demokratik katılım mümkün müdür? (3) Türkiye'de demokratik bir sivil alan mevcut mudur? (4) Türkiye'de kamu politikalarına demokratik katılım işlevsel midir? (5) Türkiye'de yükseköğretim alanında faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri Türk yükseköğretim politikalarını nasıl ve ne düzeyde etkilemektedir? Tez için tercih edilen araştırma yöntemi nitel araştırma yöntemidir. İlk dört soru literatür özeti kısmında yer verilen ikincil kaynakların tespitleri üzerinden cevaplandırılmış, son soru ise nitel araştırma yöntemleri kullanılarak cevaplanmıştır. Bu tezin alan araştırması bölümü 2007-2020 arasında yükseköğretim politikaları ile sınırlandırılmıştır. Bu doğrultuda önce Türkiye'de yükseköğretim alanında faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri tespit edilmiş ve bu örgütlerin örgütlenme biçimlerindeki farklılık göz önünde bulundurularak sendikalar, dernekler ve vakıflar başlıkları çerçevesinde bir tasnif yapılmış, daha sonra tezin metodu gereği yeterli çalışmalar yapan örgütler tespit edilmiştir. Bu doğrultuda üç sendika, üç dernek ve üç vakıf belirlenmiş, bu örgütlerin çalışmaları analiz edilerek, yetkilileriyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda kısaca (1) 'sivil' ve 'demokratik' bir toplumun örgütsel hayatın hem sivil toplum hem de devletler tarafından desteklendiği, aktörlerin ortak iyi için faaliyette bulunduğu ve farklı görüşlerin ifade şansı bulduğu alanlarda sağlanabileceği, (2) özellikle 1980 sonrasında kamu yönetiminde yaşanan değişim sonucu yeni yaklaşımların geliştiği kamu politikaları alanında, hem vatandaşların daha çok demokrasi ve katılım talebi hem de devletlerin daha kapsayıcı ve işlevsel politikalar geliştirme arzusunun artması sonucunda kamu politikalarına demokratik katılımın mümkün olduğu, (3) Türkiye'de patrimonyal ve aşkın devlet anlayışının tarihi temelleri olmasına rağmen Türkiye'nin aynı zamanda sık sık kesintiye uğrasa da bir demokrasi geleneğine de sahip olduğu, (4) özellikle kamu yönetiminin de dönüşmesiyle Türkiye'de resmî aktörler dışında sivil aktörlerin de politika süreçlerine dâhil edilmeye başlandığı, böyle bir dâhiliyetin de pekala işlevsel olabileceği, ve (5) Türkiye'de yükseköğretim alanında faaliyet gösteren sivil toplum örgütlerinin Türk yükseköğretim politikalarında bazı kapsamlı değişiklikler de dâhil olmak üzere politika değişiklikleri gerçekleştirebilecek kadar etkili oldukları öte yandan devletin yükseköğretim alanında kontrolünü kaybetme tehlikesi barındıran alanlarda hiç etkili olmadıkları tespit edilmiştir. Bu doğrultuda bir diğer tespit ise sivil toplum örgütlerinin bu (sınırlı) etkilerini, sivil katılım yeterli düzeyde olmasa da kurumsal kapasitelerini harekete geçirerek, yaptıkları nitel ve nicel kapsamlı çalışmalarla, kitle iletişim araçlarını ve sosyal medyayı kullanarak, parlamenterler, resmî makamlar ve yetkili yüksek bürokratlarla kurdukları resmî ya da gayri resmî network ağlarıyla sağladıklarıdır. Buradan hareketle Türkiye'de sivil toplum örgütlerinin kamu politikası süreçlerinde edilgen birer temsilci vasfı taşımanın ötesinde etkin bir aktör olma doğrultusunda ilerledikleri söylenebilir. Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalında Prof. Dr. Mahmut BOZAN danışmanlığında Erdi TOPÇUOĞLU tarafından yazılan bu doktora tezi, 31.10.2021 tarihinde bitirilmiştir ve 476 sayfadır.