Türkiye'de siyasi partilerdeki mevcut muhasebe sisteminin incelenmesi ve denetimi

İnsan topluluklarının siyasi bir amaç etrafında toplanıp teşkilatlanması sonucu ortaya çıkan siyasi partiler, temsili demokrasilerin vazgeçilmez öğeleridir. İnsanların siyaset ile olan ilişkisi yöneten yönetilen ilişkisinin olduğu kadar eski olmasına karsın modern anlamda siyasi partilerin ortaya çıkısı iki yüz yıllık bir tarihe dayanmaktadır. Modern anlamda siyasi partiler ortaya çıkmadan önce insanlar düşüncelerini fikir akımları, halk kulüpleri, felsefi dernekler ve parlamento grupları aracılığı ile dile getirmişlerdir. Demokrasi anlayışındaki gelişmeler ile beraber insanlar düşüncelerini daha organize bir yapılanma olan siyasi partiler aracılığıyla dile getirmeye başlamışlardır.Dünyanın değişik ülkelerinde değişik zamanlarda ortaya çıkan siyasi partiler, Türkiye'de 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanı ile beraber tanınmaya başlamış, 1961 Anayasası ile Anayasalarda düzenlemeye konu olmuş ve güvence altına alınmıştır. Siyasi partiler daha sonra 1965 yılında çıkarılan 648 sayılı Siyasi Partiler Yasası ve 1983 yılında çıkarılan 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası ile düzenlemeye konu olmuşlardır. Bu yasalarda; siyasi partilerin finansal yapılarına ilişkin çeşitli düzenlemeler ile birlikte, siyasi partilerin gelir ve gider unsurlarının neler olduğu, gelirlerin elde edilmesinde ve harcamaların yapılmasında hangi usullere göre hareket edilmesi gerektiği konularına yer verilmiştir. Bu konular yasa ile düzenlenmiş olmakla birlikte uygulamada siyasi partilerin çeşitli zorluklar ile karşılaştığı görülmektedir. Temel muhasebe mantığından uzak olan muhasebe uygulamaları, parti tüzel kişiliğine yönelik maddi yaptırımları beraberinde getirmektedir. Yasa da açıklık kazanmayan bu konu ile beraber, siyasi partilerin ortak bir muhasebe sisteminin olmayışı farklıuygulamaları beraberinde getirmekte, ayrıca şeffaf olmayan finansal raporlama ilgi gruplarının tepkilerine neden olmaktadır.Siyasi partilerin muhasebe yapılarına ilişkin olarak, gerek yasada gerekse uygulamada mevcut olan bir takım eksikliklerin giderilmesi amacıyla bu çalışmada siyasi partilere yeni bir muhasebe sistemi önerilmiştir. Bu sayede, siyasi partilerin muhasebe kayıtlarının neden sonuç ilişkisine dayandırılması, yanlış uygulamaların ortadan kaldırılması, partilerin finansal yapılarının daha gelişmiş finansal çıktılar ile birlikte üyelerin ve kamunun bilgisine sunulması ve şeffaflığın sağlanması hedeflenmiştir.