Türkiye'de suçluluk ve utanç üzerine yapılan araştırmaların sistematik değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada, ülkemizde Suçluluk ve Utanç Ölçeği'nin kullanıldığı araştırmalardan elde edilen verilerin sistematik olarak incelemesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Konuyla ilgili ulusal ve uluslararası veritabanları yıl sınırı gözetmeksizin taranmış, ölçütlere uygun toplam 18 çalışma değerlendirmeye alınmıştır. Tüm yayınlar bulguları açısından sistematize edilerek incelenmiştir. Bulgular: Bu sistematik inceleme sonunda, suçluluk ve utanç duygularının genellikle kadınlarda daha yüksek olduğu, disiplin cezası alan öğrencilerin daha fazla suçluluk ve utanç duyguları yaşadıkları, çocukluk çağı travma yaşantılarının suçluluk duygusunu azalttığı görülmüştür. Anksiyete ile utanç arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki görülmüştür. Psikolojik belirtileri yüksek olan grubun düşük olanlardan daha fazla utanç yaşadıkları, öfke ile suçluluk arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu, intihar olasılığı ile suçluluk arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ailesinde bağımlılık yapıcı madde kullananların daha fazla suçluluk, erkek homoseksüellerin erkek heteroseksüellerden daha fazla utanç yaşadıkları görülmüştür. Alkol bağımlılarının daha fazla suçluluk ve utanç yaşadıkları görülmüştür. Zihinsel engelli çocuk annelerinin sağlıklı çocuk annelerinden daha fazla suçluluk ve utanç yaşadıkları görülmüştür. Suçluluk ve utanç duyguları arasındaki ilişkinin aynı yönde ve yüksek olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Çalışmalar suçluluk ve utanç duygularının sıklıkla eşzamanlı olarak yaşandığını göstermektedir. Bu çalışmanın, gelecekte yapılacak yeni çalışmalara ışık tutacağı ve Türk örnekleminde suçluluk ve utanç yaşantılarının daha iyi anlaşılmasını sağlayacağı düşünülmektedir.