Türkiye sularına ait siyanobakteri türlerinden izole edilen ekzopolisakkaritlerin (EPS) karakterizasyonu ve kozmetik sektöründe kullanılma potansiyellerinin araştırılması

Bu yüksek lisans tez çalışmasının amacı, Türkiye'nin farklı bölgelerinden izole edilen siyanobakteri türlerinin EPS'lerini araştırmak, karakterize etmek ve kozmetik endüstrisinde kullanılabilme potansiyelini araştırmaktır. Siyanobakteri türleri (55 ve 72) tarafından üretilen EPS'lerin monosakkarit kompozisyonları, fonksiyonel grupları ve kristalografik özellikleri sırasıyla HPLC, FT-IR ve XRD ile belirlenmiştir. Ayrıca, antioksidan aktiviteleri, nem emme ve nem tutma kabiliyetleri ve tirozinaz inhibisyon aktiviteleri değerlendirilmiştir. 16S rRNA dizileme sonucu suşlar >%98,9 benzerlik oranıyla Chlorogloeopsis fritschii (55) ve Pseudanabaenaceae cyanobacterium (72) olarak belirlenmiştir. 55 ve 72 kodlu suşların EPS üretim miktarları sırasıyla 888,0 mg/L ve 776,8 mg/L olarak bulunmuştur. İlk defa monosakkarit kompozisyonları belirlenen C. fritschii (55 kodlu suş) ve P. cyanobacterium (72 kodlu suş) suşlarından elde edilen EPS'lerde ramnoz, glukoz, arabinoz, mannoz, ksiloz ve galaktoz türlere göre farklı oranlarda bulunmuştur. En baskın monosakkarit ramnoz olarak tespit edilmiştir. EPS'lerin amorf yapıda olduğu ve farklı fonksiyonel gruplar içerdiği tespit edilmiştir. Her iki EPS'nin de %80 DPPH süpürme potansiyeline ve %8-11 arasında değişen toplam antioksidan kapasitesine sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca, her iki EPS'de kozmetik sektöründe yaygın olan üreye ve kitosana benzer nem tutuma kapasitesi gösterirken, onlardan daha iyi nem emilim kapasitesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ek olarak, 55 kodlu EPS'nin literatüre kıyasla düşük bir konsantrasyonda (2 mg/mL) %10'luk bir tirozinaz inhibisyon aktivitesine sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar, siyanobakterilerin yüksek miktarda EPS ürettiğini ve siyanobakteriyel EPS'lerin antioksidan ve anti-tirozinaz aktivitelerinin yanı sıra nem emme ve nem tutma kapasiteleri ile kozmetikte potansiyel bir doğal bileşen olarak kullanım için umut verici bir aday olduğunu göstermektedir.