Türkiye'de uluslararası iktisadi dalgalanmaların yayılma etkisi ve para politikası asimetrisi

Geçtiğimiz yüzyılın son çeyreğinden günümüze küresel iktisadi sistemin genel görüntüsü, gelişen teknolojinin de etkisiyle hızla değişmektedir. Bu değişime paralel olarak ülkeler arasındaki sınırlar erimekte, küreselleşme ve uluslararası bağlılık günden güne artmıştır. Bütün bu gelişmeler ve özellikle 2009 küresel finansal krizinin sonuçları, ülkelerin iktisadi dalgalanmalarının birlikte hareket ettiği yönündeki savlar üzerinde güçlü bir tartışma yaratmıştır. Öte yandan parasal otoriteler, uyguladıkları konjonktür karşıtı para politikalarıyla, ekonomik istikrar sağlamayı hedeflemektedirler. Bu çalışmanın ilk aşamasında Diebold ve Yılmaz (2009) Yayılma Endeksi yöntemi ile iktisadi dalgalanmaların uluslararası yayılımı incelenmiştir ve Türkiye ekonomisine gelen dış şoklar tahmin edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise, uygulanan para politikalarının meydana getirdiği etkilerin ekonominin içerisinde bulunduğu daralma ve genişleme rejimlerine göre çeşitlilik gösterip göstermemesi olarak açıklanan para politikasının durum asimetrisi, iktisat literatürüne farklı bir bakış açısı kazandıran Hamilton (1989) Markov Rejim Değişimi yöntemi ile test edilmiştir. Bu çalışma ile yabancı ekonomilerin iktisadi dalgalanmalarının Türkiye ekonomisinin gidişatı için öncü gösterge olarak kullanımı hakkında bilgi verilmesi ve takip eden dönemlerde gelebilecek olan iktisadi dalgalanmanın karakteristiğine uygun para politikası geliştirilebilmesi amaçlanmaktadır. Yayılım Endeksi yöntemi ile elde edilen bulgulara göre, Türkiye ekonomisini etkileyen iktisadi şokların %48'i iktisadi dalgalanmaların uluslararası yayılımından kaynaklanmaktadır. Türkiye'de meydana gelen iktisadi dalgalanmaların %12,5'i Güney Kore'den, %8,4'ü ABD'den, %6,4'ü Japonya'dan, %4,5'i Yunanistan'dan ve %3,2'si ise İspanya ekonomisinden gelen dış şoklardan kaynaklanmaktadır. Bu sonuçlara göre, bu ülkelerin iktisadi koşulları, Türkiye ekonomisi için bir öncü gösterge niteliğindedir. Markov Rejim Değişimi modeli bulguları ise, Türkiye ekonomisinin büyüme rejiminde ortalama %1.62 büyüdüğünü, daralma rejiminde ortalama %0,95 küçüldüğünü ve döviz kurundaki artışların büyümeyi yavaşlattığını göstermektedir. Son olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın genişleme rejiminde reel etki meydana getirebildiği ancak durgunluk ile mücadelede reel etki yaratamadığına dair ekonometrik kanıtlar elde edilmiştir.