Türkiye`de vergi ceza sisteminin vergi suçlarını önlemedeki etkisi

11 DOKTORA TEZ OZU TÜRKİYE'DE VERGİ CEZA SİSTEMİNİN VERGİ SUÇLARINI ÖNLEMEDEKİ ETKİSİ M. Erkan ÜYÜMEZ Maliye Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2004 Danışman: Prof. Dr. Fethi HEPER Çoğu gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de vergi kanunlarına aykırı eylemleri ve devletin vergi kaybı nedeniyle uğradığı ve uğraması muhtemel kayıplarını önlemek için vergi ceza sistemi oluşturulmuştur. Vergi cezalarının temel amacı, vergi kanunlarına uyulmasını sağlamaktır. Vergi cezalan bunu başardığı ölçüde, devlet hazinesinin zarar görmesi önlenebilir ve dürüst vergi mükelleflerinin haklan korunabilir. Bu bakımdan, bir vergi ceza sisteminin vergi suçlannı önlemede etkili olması beklenir. Vergi ceza sisteminin etkili olabilmesi için, vergi cezalan, mükellefleri korkutacak kadar şiddetli olmalıdır. Hukuka aykınlık tespit edildiğinde ise cezanın kesinlikle uygulanması gereklidir. Bunun yanı sıra, hızlı bir şekilde cezalandırma gerçekleştirilmelidir. Aynca, aynı hukuka aykınlıklar için aynı cezalar verilmeli ve eşit bir uygulama olmaMrf7Vergi^ezXstslemtfflrretttr olabilmesi vergi idaresinin etkinliği, vergi denetim oranlan, vergi bilinci ve ahlakı, mahkemelerin ve toplumun vergi ve vergi cezalanna karşı tutumlan gibi faktörlere de bağlıdır. Bu çalışmada Türkiye'de vergi ceza sisteminin vergi suçlannı önlemedeki etkisi çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. İlk bölümde vergi cezalannın teorik temelleri ele alınmış, ikinci bölümde karşılaştırmalı hukukta ve Türkiye' de vergi suç ve cezalan incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de vergi ceza sisteminin vergi suçlarını önlemede etkili olup olmadığı tartışılmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmanın bir değerlendirmesi yapılarak, önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Vergi Ceza Hukuku, Vergi Suç ve Cezalan, Vergi Uyumu, Vergi Cezalannın Cay dinciliği, Vergi İdaresi ve Vergi Denetimi