Türkiye'de vergi denetimi ve kayıt dışı ekonomi arasındaki ilişki

Kamunun mal ve hizmet üretimini ve sunumunu sağlayıp sürdürebilmesi için gelire ihtiyacı bulunmaktadır ve en önemli gelir kaynağını ise vergiler oluşturmaktadır. Türkiye'de de vergilerin çoğunluğu beyan esasına dayanmaktadır. Bu beyanların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının denetlenmesi gerekmektedir. Denetim yoksunluğu durumunda, vergi gelirlerindeki azalış kamu gelirlerinin kamu giderlerini karşılayamaması riskini doğurabilecek ve bu ise devleti, borçlanmaya itebilecektir. Borçlanmanın özellikle dış borçlanma şeklinde yapılmasında kayıt dışılığın etkisi oldukça fazladır. Vergi gelirlerinin harcamaları karşılayamamasında etkili olan kayıt dışı ekonomi yalnızca Türkiye için değil tüm dünyada tartışılan bir sorun haline gelmiştir. Uluslararası boyuta ulaşan kayıt dışı ekonomi, devletin koyduğu yasal standartların çerçevesini aşan, resmi mal veya hizmet üretimi ve satışı kayıtlarında yer almayan ve bu nedenle denetlenemeyen faaliyetler olarak tanımlanmakta ve bu sebeple ölçülmesi konusunda zorluklar yaşanmaktadır. Bu noktada denetim mekanizmasının etkinliği önemli hale gelmektedir. Etkin bir denetim mekanizmasının var olması vergi kayıp ve kaçakçılığının azaltılarak, ülkede daha adil bir gelir dağılımının sağlanmasında önemli olmaktadır. Adil bir gelir dağılımının sağlanması ülkedeki sosyal refahın artışına da yardımcı olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, öncelikli olarak devletin mükellefi ne gibi yöntemlerle ve hangi kurallar çerçevesinde denetlediğini açıkça ortaya koyarak denetim mekanizmasının, kayıt dışı ekonominin boyutunun küçültülmesinde ki öneminden bahsetmek ve Türkiye'deki kayıt dışılığın boyutlarını gözler önüne sererek kayıt dışılığın önüne geçilebilmesi için öneriler sunmaktır. Çalışmanın ayrıca önemi devletin kamusal ihtiyaçları karşılamasında engel teşkil eden kayıt dışılığın önlenmesinde denetim mekanizmasının öneminin aktarılıp ilgili mekanizmanın etkinliğinin arttırılması için gerekli önlemlerin alınması ve ilgili sorunun daha büyük boyutlara ulaşmadan önlenmesine yönelik tedbir önerilerinin yapılmasıdır.