Türkiye'de yayılış gösteren anopheles türlerinin (diptera: Culicidae) morfolojik ve moleküler sistematiği

Sıtma, dünya çapında yıllardır etkili olan ve günümüzde de binlerce insanın ölümüne neden olan en önemli vektör kökenli hastalıktır. İnsan sıtmasının vektörleri Anopheles cinsinde yer alan sivrisinek türleridir. Bu nedenle, Anopheles türü sivrisinekler, pek çok ülkede sivrisinekler için sürdürülen kontrol çalışmaların ilk hedefi olmuşlardır. Sıtma ve sıtma vektörleri mücadelesinde doğru hedef türün belirlenmesi önemli olduğundan, Anopheles sistematiği çalışmaları da hızla artmıştır. Tarihsel süreç içerisinde birçok ülkede zamanla değişen ve gelişen pek çok teknik bu amaç doğrultusunda kullanılarak, hem Anopheles türleri hem de sıtma vektörlerinin belirlenmesi için önemli araştırmalar yapılmıştır. Bu çalışmada da, ülkemizde bulunan Anopheles türlerinin hem morfolojik hem de moleküler yöntemler kullanarak tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak, Anopheles türlerine ait larva ve ergin örnekleri ülkemizin farklı bölgelerinden çeşitli entomolojik yöntemler kullanılarak örneklenmiş ve laboratuvar ortamında morfolojik incelemeleri yapılmıştır. Sonraki aşamada, hem morfolojik karakterlerin yeterli olamadığı sistematik sorunlu taksonlarda hem de diğer türlerde moleküler teşhis yöntemlerinden yararlanılarak tür teşhisleri doğrulanmıştır. Moleküler tür teşhislerinde rDNA ITS2 bölgesi ve mtDNA COI gen bölgesi verilerinden yararlanılmış ve morfolojik tür teşhislerinin güvenilirliği moleküler verilerle test edilmiştir. Diğer ülkelerde yapılan çalışmalara ait rDNA ITS2 bölgesi ve mtDNA COI gen bölgesi verileriyle bu çalışmadan elde edilen veriler karşılaştırılarak tür teşhisleri doğrulanmıştır.