Türkiye'ye yönelik kısa vadeli sermaye hareketlerinin ekonomik değişkenler üzerindeki etkilerinin analizi (2005-2018)

Bu çalışmanın amacı Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerinin ekonomik değişkenler üzerindeki etkileri ile Kredi derecelendirme kuruluşlarının verdikleri notlar çerçevesinde kısa vadeli sermaye hareketleri üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Çalışmanın birinci bölümünde sermaye hareketlerine ilişkin kavramsal çerçeve, ikinci bölümünde Kredi derecelendirme kuruluşlarının ülke derecelendirme yöntemleri, üçüncü bölümde Türkiye'de sermaye hareketlerinin gelişimi ve dördüncü bölümde Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerinin, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla, Reel Efektif Döviz Kuru, Tüketici Fiyat Endeksi (Harcama Yöntemi), Nominal Faiz ve Kredi Notları ile ilişkisi analiz edilmiştir. Analizde değişkenlere ait birim kök testleri yapılmış, ardından değişkenlerin uzun dönemli ilişkisini tespit edebilmek için ARDL sınır testi uygulanmış, değişkenler arası nedensellik ilişkisi için Toda-Yamamoto Granger nedensellik testi yapılmış ve en son değişkenler regresyon analizine tabi tutulmuştur. Türkiye'ye gelen KVSH ile ekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelediğimiz bu çalışmada, değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisi tespit edilememiştir. Toda-Yamamoto Granger nedensellik testine göre önceki dönemlerdeki Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ve nominal faizden Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerine doğru nedensellik bulunmuştur. Regresyon analizinde Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri ile Gayrisafi Yurtiçi Hasıla karşılıklı olarak birbirlerini etkilerken, Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerinin de kredi notlarını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre KVSH'nin ülke sınırlarına girmesi, ülke parasının değerlenmesine, değerlenen yerel para sebebiyle tüketim eğiliminin artmasına ve GSYH'nin artmasına sebep olmaktadır. Bununla birlikte artan GSYH ve gelişen piyasa mekanizması ve artan kârlar KVSH'yi cezbederek ülkeye çekmektedir. Regresyon sonuçlarına göre; Kredi notları KVSH'yi etkilemezken, KVSH'nin kredi notlarını etkilediği görülmüş olup, KVSH'nin piyasanın seyrine göre not artırım/azaltımlarından önce pozisyon alarak hareket etmesi olarak açıklanabilir.