Türkiye'de yetişen bazı Salvia türlerinin asetilkolinesteraz inhibitör etkisi üzerinde araştırmalar

Ülkemizde ?adaçayı? olarak bilinen Salvia türleri (Lamiaceae), önemli tıbbi ve aromatik bitkilerden biridir. Salvia türlerinin Avrupa'da ve Çin'de geleneksel olarak hafıza güçlendirici amaçla kullanıldığı bildirilmesi nedeniyle, bu çalışmada Türkiye'de yetişen 28'i endemik olmak üzere 55 Salvia taksonunun Alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılan en etkili strateji olan asetilkolinesteraz (AChE) enzim inhibe etme potansiyelleri ve antioksidan aktivitelerinin tayin edilmesi amaçlanmıştır. Bu türlerden hareketle hazırlanan diklorometan, etil asetat ve metanol ekstrelerinin AChE inhibitör aktiviteleri spektrofotometrik Ellman yöntemi ile ELISA mikroplak okuyucuda 25, 50 ve 100 ?g/ml konsantrasyonlarda test edilmiştir. Ekstrelerin antioksidan aktivitesi ise 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) radikal süpürücü etki ve demir iyonu-şelasyon etkisinin tayini yoluyla gerçekleştirilmiştir. Sonuçta, bu testlerde en aktif bulunan S. fruticosa diklorometan ekstresine, çeşitli kromotografik tekniklerle aktivite-yönlendirmeli fraksiyonlama uygulanarak, aktif alt fraksiyon elde edilmiştir. İlaveten, ekstrede demir-indirgeme antioksidan gücü testi ile toplam fenol ve toplam flavonoit miktar tayini yapılmıştır. Diğer taraftan, S. fruticosa uçucu yağı elde edilmiş ve GK-KS ile kimyasal bileşimi belirlenmiştir. Uçucu yağın AChE ile bütirilkolinesteraz (BChE) inhibisyonu ve antioksidan aktivitesi incelenmiş, orta derecede anti-AChE etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Sonuçlarımız, Salvia türlerinin hafıza güçlendirici amaçla geleneksel kullanımı ile uyum içindedir.