Tutga verileri ile güncel ve çözünürlüğü yüksek jeopotansiyel modeller kullanılarak iller-bölgeler-ülke bazında karşılaştırılması

Dünya'nın matematiksel olarak ifade edilebilmesi için referans elipsoidinin modellenmesi gerekmektedir. Jeoitin yüzeyi ve elipsoidin yüzeyi şeklinden dolayı birbirinden ayrıdır. Elde edilen fiziksel değerlerden bazıları, mühendislik problemlerimizin çözümünde kilit konulardır. Jeodezik ondülasyon değeri, ortometrik yükseklikler ile elipsoidal yükseklik değerleri, bu yüzeyler arasındaki farkları hesaplamaya olanak sağlamaktadır. Uydu tabanlı ölçümlerden önce, Jeoit yüksekliği, astrojeodezik gözlemler ve gravimetrik ölçüm gibi tekniklerle gerçekleştirilmiştir. Bu tekniklerin her ikisi de hassas ve uzun ömürlüdür. Sonuçları için etkili kontroller yapılamaz. Uydu teknolojisinin gelişmesiyle birlikte elipsoidal yükseklikler saniyeler içinde ölçülebilir hale gelmiştir. Bu ölçümler kontrolü ve doğruluğu yüksek olmakla birlikte, çok kısa sürede ve sıklıkla yapılmıştır. Bu çalışmada, güncel ve çözünürlüğü yüksek global jeopotansiyel modellerden çalışma alanlarımız için en iyi sonucu verecek modeller araştırılmıştır. Çalışma alanı olarak Türkiye, Bölgeler, İller olarak ayrı ayrı çalışılmıştır. 36°N ≤ φ ≤ 42°N; 26° E≤ λ ≤ 45° E koordinatları sınırları içerisinde yaklaşık 769.632 km² bir alanı kapsamaktadır. Jeoit yüksekliğine bağlı Global Jeopotansiyel Modellerin test edilmesi hususunda kullanılan Türkiye Ulusal Temel GPS Ağına (TUTGA) ait 582 nokta GNSS/Nivelman noktası kullanılmıştır. Global jeopotansiyel modellerden elde edilen jeoit yükseklikleri ile GNSS/Nivelman noktalarından elde edilen jeoit yükseklikleri arasındaki farklara ait hesaplar Excel üzerinden yapılmıştır. TUTGA noktalarına ait Ortometrik ve Elipsoidal yükseklikler ile Global Jeopotansiyel Modeller arasındaki farklar incelenerek Türkiye, bölgeler ve iller bazında, araştırmalar sonucunda seçimi yapılan en iyi modeli karesel ortalama hataları açısından irdelenmiş ve Türkiye için en uygun yüksek çözünürlüklü modelinin XGM2019E-2159 olduğu, İç Anadolu, Ege, Marmara Bölgeleri için SGG-UGM-2, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Akdeniz Bölgeleri için XGM2019E-2159, Karadeniz Bölgesi için GECO modelinin seçimi uygun görülmüştür. İller bazında yapılan hesaplamalar sonucunda en yüksek karesel ortalama hata değeri (1.5903 m) ile Ardahan ili için Geco Modelinde, en düşük hata değeri (0.4867 m) ile Şırnak İli için EGM2008 modelinde görülmüştür.