Tuz Gölü çevresindeki bazı endemik halofit bitkilerin ekofizyolojisi

Tuz Gölü çevresinde yetişen farklı familyalara ait 30 endemik halofit bitkinin tuza uyum mekanizmaları fotosentetik pigmentlerin (klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil), inorganik iyonların (Na+, Cl-, K+, Ca+2 ve Mg+2) ve organik bileşiklerin (glukoz, fruktoz, prolin, glisinbetain, kolin-O-sülfat, kolin ve ß-alaninbetain) miktarlarındaki değişimler bakımından araştırılmıştır. Takson ve familyalar arasındaki farklılıklar, mevsimsel farklılıklar incelenmiş ve bunların toprağın % su, pH, EC, çözünebilir anyon (HCO3-, Cl-, SO4-2) ve katyon (Na+, K+, Ca+2, Mg+2) miktarlarındaki değişimler ile ilişkileri belirlenmiştir.Taksonların toplandığı istasyonların mevsime ve göle olan uzaklığına göre toprak özelliklerinin ve tuz tipinin birbirinden farklı olduğu ve bu özelliklerin bitkiye yansıdığı gözlenmiştir. Çalışılan istasyonlarda ya NaCl, ya Na2SO4 ya da her iki tuz tipinin baskın olduğu belirlenmiştir. Bazı taksonlar yalnızca tek istasyondan toplanmışken diğerleri ise iki ya da üç istasyondan toplanmıştır.Taksonlar arasında inorganik iyon ve organik madde miktarı bakımından farklılıklar olduğu görülmüştür. Taksonlar küme ve faktör analizleriyle ortak özelliklerine göre Na+, Cl- ve glisin betain biriktirenler, glukoz ve fruktoz biriktirenler, ß-alaninbetain ve kolin-O-sülfat biriktirenler, K+ biriktirenler ve prolin biriktirenler olarak 5 gruba ayrılmıştır. Chenopodiaceae familyasına ait taksonlarda prolin miktarı en az, glisinbetain, Na+ ve Cl- miktarı ve Na+/K+ oranı çok yüksek bulunmuştur. Yüksek miktarda prolin ve Na+ içeren, aynı zamanda yüksek miktarda K+'a sahip olan Lepidium caespitosum (Brassicaceae)'da Na+/K+ oranı 1'in üstünde ancak Chenopodiaceae üyelerine göre de daha düşük olduğu belirlenmiştir. En az miktarda Na+, Cl- ve K+ içeren Hypericum salsugineum (Hypericaceae) ve monokotiledonlarda Na+/K+ oranı 1'in altında olduğu, fruktoz miktarının da diğer taksonlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. Kuarterner amonyum bileşiklerinden kolin-O-sülfat ve ß-alaninbetain'in yüksek miktarda olduğu taksonların Plumbaginaceae familyasından olduğu belirlenmiştir. Zayıf benzerlikleri ile bazı dikotil taksonların bu gruplardan ayrıldığı görülmüştür. İncelenen özelliklerin mevsimsel değişimleri 13 taksonda değerlendirilmiş; klorofil a/b oranı ile klorofil a, Ca+2, Mg+2, glukoz ve fruktoz miktarlarının son çiçeklenme döneminde azaldığı belirlenmiştir. İncelenen özelliklerin tuza tolerans mekanizmasındaki rolleri tartışılmıştır.