Tuz kristallenmesinin bazı mermerlerde yüzey kalitesine etkilerinin araştırılması

Bu çalışmada ülkemizde mermer olarak kullanılan bazı kayaçların yüzey kalitesi üzerinde değişik atmosferik kirleticilerin neden olduğu olumsuz etkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Doğu Anadolu Bölgesinde (Malatya, Elazığ) üretilen ve yaygın şekilde yurt içinde ve dışında kullanılan dört mermer biriminden (Elazığ Vişne, Hazar Bej, Malatya Kayısı, Petrol Yeşili) bir yüzeyi parlatılmış örnekler derlenmiştir. Derlenen örneklerin mineralojik bileşimleri XRD analizi ve ince kesit analizi ile kimyasal bileşimleri XRF analizi ile belirlenmiştir. Mermerlerin ana bileşen olarak kalsit ve serpantin minerali içerdiği belirlenmiştir. Derlenen örneklerin bazı fiziksel özellikleri porozite, kuru ağırlık, birim hacim ağırlığı, Mohs sertliği, TS 699, TS 6809, ISRM tarafından önerilen yöntemlerle belirlenmiştir. Deneylere başlamadan önce mermer örneklerinin yüzey parlıklık değerleri, yüzey pürüzlülük değerleri, renk parametreleri (L, a, b) belirlenmiştir. Örnekler üzerinde TS EN 12370 standardında tanımlanan yönteme göre dört farklı tuz Na2SO4 .10H2O, MgSO4, BaCl2 ve NaClO kullanılarak tuz kristallenmesi deneyleri 30 döngü olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Her beş döngü sonunda kuru ağırlıkları, yüzey pürüzlülükleri, yüzey parlaklıkları ve renk parametreleri (L, a, b) ölçülmüştür. Döngüler süresince gerçekleşen değişimler döngülerin başlangıcı ile sonu arasında meydana gelen değişimler belirlenmiş ve örneklerde meydana gelen tuz kristalizasyonları SEM-EDX analizi ile açıklanmaya çalışılmıştır. Döngülerin sonucunda, mermer örneklerinin tümünde ağırlık kayıpları, parlaklık ve renk değişiklikleri meydana gelmiştir. Su emme ve porozite tuz kristalizasyonundan etkilenmede en önemli fiziksel parametrelerdir. Ayrıca bünyesinde önemli miktarda serpantin bulunan örneklerin tuz kristalizasyonundan daha çok etkilendikleri görülmüştür. Anahtar kelimeler: Tuz kristallenmesi, yüzey parlaklığı, yüzey pürüzlülüğü, renk, mermer.