Tuzluluk ve kuraklık stresi altındaki domateste dopamin uygulamasının belirli fizyolojik ve moleküler düzeydeki etkilerinin belirlenmesi

Bitkisel materyal olarak (Kayra F1) sırık domates çeşidinin kullanıldığı çalışmada tuzluluk ve kuraklık stresinin etkilerini belirlemek ve tuzluluk, kuraklık stresine karşı dopamin uygulamasının etkilerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Bu amaçla kuraklık ve tuzluluk stresi altındaki bitkilere tohum ekim aşamasından itibaren Hoagland çözeltisi içerisine 100 ml/l dozunda dopamin hidroklorür uygulanmıştır. Uygulama sırasında gövde/kök doku uzunlukları, gövde/kök kuru ağırlıkları ve su içeriği gibi anotomik etkilere, bağıl su içeriği, iyon sızıntısı, prolin miktarı, MDA miktarı olmak üzere fizyolojik etkilere ve ACS2, APX, CAT, GR1, P5CS ve SOD antioksitatif savunma enzimlerinin gen ifadelerine bakılmıştır. Çalışma sonucunda kontrol uygulamasına göre kuraklık ve tuzluluk stresinin bitkilerin gövde doku uzunluğu, kuru ağırlık, su içeriği, kök dokusu su içeriğini azalttığını, buna karşılık dopamin kullanımının gövde dokusu kuru ağırlığını, kök dokusu doku uzunluğunu, kök dokusu kuru ağırlığını önemli düzeyde artırdığı saptanmıştır. Bununla birlikte yine dopamin uygulaması ile bağıl su içeriğinde, iyon sızıntısında, MDA miktarında azalmalar olduğu saptanmıştır. Sonuçlar incelendiğinde dopamin uygulamasının kuraklık ve tuzluluk stresinin meydana getirdiği olumsuz sonuçları azaltıcı yönde etki gösterdiği saptanmıştır. Tuzluluk ve kuraklık stresi altındaki bitkilerin antioksidatif gen ifadeleri incelendiğinde, tuz stresi altında dopamin uygulanmasının CAT, GR1, P5CS, SOD ifadelerinde önemli bir değişim oluşturmamış, APX gen aktivitesini artırmış, ACS2 gen ifadesini ise azaltmış olduğu gözlenmiştir. Kuraklık stresi altında dopamin uygulaması ACS2, APX, GR1, P5CS gen ifadelerini azaltırken, CAT ve SOD ifadelerini arttırmıştır. Tüm bu değerler incelendiğinde kuraklık ve tuzluluk altındaki bitkilere dopamin uygulamasının stresi azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır. Çalışmamız dışında domateste, normal koşullarda veya abiyotik ve biyotik stres koşullarında dopamin uygulamasının bitkinin gelişimi üzerindeki etkilerinin belirlendiği herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır.