Tuzluluk ve kuraklık stresi altındaki domateste progesteron uygulamasının belirli fizyolojik ve moleküler düzeydeki etkilerinin belirlenmesi

Bu çalışma, domates fidelerinde tuzluluk ve kuraklık stresinin etkileri ile birlikte progesteron uygulamasının oluşturduğu etkileri belirlemek için yapılmıştır. Literatür incelendiğinde domateste progesteron uygulamasının bitkide gerçekleştirdiği fizyolojik ve moleküler düzeydeki etkilere dair herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Çalışmada bitkilere, tohum ekim aşamasından itibaren, Hoagland çözeltisi içerisine 1 μM progesteron hormonu uygulanmış ve stres uygulamaları sırasında da uygulamaya devam edilmiştir. Uygulama sonrasında, gövde/kök doku uzunlukları, gövde/kök kuru ağırlıkları, doku su içeriği, bağıl su içeriği, iyon sızıntısı, prolin miktarı ve MDA miktarı gibi anatomik ve fizyolojik tepkiler ile SOD, APX, CAT, GR1, P5CS, ACS2 antioksidatif savunma enzimlerine ait gen ifadeleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda, tuzluluk ve kuraklık stresinin bitkilerin gövde kuru ağırlığı ile kök kuru ağırlığını önemli ölçüde azalttığını buna karşılık tuzluluk ve kuraklık stresine karşı progesteron kullanımının bu değerleri artırdığı saptanmıştır. Bununla birlikte tuzluluk+progesteron uygulamasıyla iyon sızıntısı ve MDA miktarında, kuraklık+progesteron uygulamasıyla prolin miktarında azalmalar olduğu görülmüştür. Sonuçlar incelendiğinde progesteron uygulamasının kuraklık stresinin meydana getirdiği olumsuz sonuçları azaltıcı yönde etki gösterdiği saptanmıştır. Tuzluluk ve kuraklık stresi altındaki bitkilerin antioksidatif enzim gen ifadeleri incelendiğinde, tuz stresi altında progesteron uygulamasının SOD gen ifadesinde önemli bir değişim oluşturmadığı, ancak ACS2, GR1 ve P5CS ifadelerini artırdığı, APX ve CAT gen ifadelerini ise azalttığı belirlenmiştir. Kuraklık stresi altında progesteron uygulaması, SOD, CAT, GR1 ve P5CS gen ifadelerini artırırken, ACS2 ve APX ifadesini azaltmıştır. Tüm bulgular değerlendirildiğinde tuzluluk ve kuraklık stresi altındaki bitkilere progesteron uygulamasının stresi azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır.