Üç fazlı asenkron motorlarda rulman arızalarını tespit etmek üzere X-Y dönüşümü ve RTFA yapay sinir ağı algoritması içeren yeni bir yöntemin tasarlanması ve uygulanması

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARDA RULMAN ARIZALARINI TESPİTETMEK ÜZERE X-Y DÖNÜŞÜMÜ VE RTFA YAPAY SİNİR AĞI ALGORİTMASIİÇEREN YENİ BİR YÖNTEMİN TASARLANMASI VE UYGULANMASIİzzet Yılmaz ÖNELElektrik Mühendisliği, Doktora TeziAsenkron motorlar; basit ve dayanıklı yapıları, son derece ucuz maliyetleri ve çeşitli güçlerdekolaylıkla üretilebilmeleri gibi nedenlerden dolayı endüstride kullanılan motorların %90'ınıoluşturmaktadır. Bununla birlikte, asenkron motorlar; birçok endüstriyel proseste; kritiköneme sahip bileşenlerin en önemlilerinden biridir. Bu nedenle, asenkron motorlarınarızalanmadan uzun süre çalışması veya meydana gelebilecek arızaların önceden tespiti önemkazanmaktadır. Araştırmalar göstermiştir ki, asenkron motorlarda görülen tüm arızalarınyaklaşık olarak %40 - 50 `si rulman problemlerinden ileri gelmektedir ki arızalar; iç ya da dışbileziklerin veya bilezikler arasına yerleştirilmiş olan bilyaların ya da bilyaları bir arada tutanve kafes adı verilen bağlantının aşınması ya da korozyona uğraması, nedeniyle meydana gelir.Bu bakımdan tezin amacı; üç fazlı asenkron motorda meydana gelen ve yukarıda bahsedilenrulman arızalarının; arıza cinsiyle beraber otomatik olarak tespit edilmesini sağlayan birsistemin tasarımı olarak belirlenmiştir. Bununla da endüstriye çok önemli bir katkısağlanacağı tahmin edilmektedir.Gerçekleştirilen çalışma dört bölümde özetlenmiştir:Birinci bölümde; asenkron motorun yapısı ve matematiksel modelinden bahsedildikten sonramotorda meydana gelen arızalar anlatılmıştır. Bu bölümün sonunda rulman arızalarınınnedenleri, belirtileri ve korunma yolları detaylı olarak verilmiştir.İkinci bölümde; öncelikle YSA'ları ve kullanım alanları hakkında kısaca bilgi verildiktensonra deneysel çalışmada kullanılan RTFA ağ yapısı anlatılmış olup, daha sonra asenkronmotorda meydana gelen arızaların tespitinde YSA'nın nasıl kullanıldığından, literatürdenörnekler verilerek, bahsedilmiştir.Üçüncü bölümde gerçekleştirilen uygulama devresi ve elde edilen eğriler bulunmaktadır. Bubölümde asenkron motorlarda meydana gelen rulman arızalarını tespit etmek için kullanılanFFT Analizi, Park Dönüşümü analizi ve X-Y Dönüşümü analizi yöntemlerine ilişkinsonuçlar bulunmaktadır.Dördüncü ve son bölümde, metotlar arasında bir mukayese yapılarak, teklif edilen yöntemindaha önce kullanılanlara göre üstün ve zayıf yanları belirtilmiştir.Anahtar kelimeler : Asenkron motor, Rulman arızası, YSA, X-Y dönüşümü, Park dönüşümüJÜRİ:Doç. Dr. İbrahim ŞENOL (Danışman) Kabul Tarihi : 16.02.2006Prof. Dr. Halit PASTACI Sayfa Sayısı : 98Doç. Dr. Hadi SARULProf. Dr. A. Faik MERGENDoç. Dr. Nurettin UMURKAN