Üçüncü kişi yararına sözleşme

Dilşah Buşra Kartal

DoktoraAçık Erişim

TR

|EN

Üçüncü kişi yararına sözleşme

2021

0 görüntülenme

0 i̇ndirme

Danışman: Prof. Dr. Emrehan İnal

Özet (TR)

Üçüncü kişi yararına sözleşme, alacaklı ve borçlunun borcun üçüncü kişiye ifası konusunda anlaştığı sözleşmedir. Buna göre borçlu ancak üçüncü kişiye ifada bulunarak borcundan kurtulabilir. Alacaklı da ifanın ancak üçüncü kişiye yapılmasını talep edebilir. Üçüncü kişi yararına sözleşme Türk Hukukunda TBK m. 129'da genel olarak hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm tarafların üçüncü kişi yararına sözleşme kurmasına cevaz vermekte ama sözleşmenin tabi olduğu hükümleri düzenlememektedir. Üçüncü kişi yararına sözleşme üçüncü kişiye alacak hakkı tanıyarak veya tanımayarak tesis edilebilir. İlk durumda üçüncü kişi yararına tam sözleşme, ikinci durumda ise üçüncü kişi yararına eksik sözleşme söz konusu olur. Üçüncü kişinin kendisine ait bir alacak hakkı bulunduğu takdirde nispilik prensibine bir istisna getirilmiş olur. Bu durumda üçüncü kişi, sözleşmeye taraf olmasa bile sözleşmeden doğan bazı hakları bizzat kullanabilir. Keza alacaklının sahip olduğu yetkiler üçüncü kişinin alacak hakkının varlığı nedeniyle sınırlanabilir. Borç ilişkisine sözleşmeye taraf olmayan birinin bu şekilde etki etmesi doktrinde çeşitli tartışmalar doğurmuştur. Bu çalışmada üçüncü kişi yararına sözleşme kurumu ilk olarak genel hatlarıyla incelenmiştir. Üçüncü kişi yararına sözleşmenin uygulama alanına ilişkin doktrindeki tartışmalar ele alınmıştır. Üçüncü kişi yararına sözleşmenin benzer hukuki ilişkilerden farkları irdelenmiştir. Daha sonra ise tarafların ve üçüncü kişinin sahip olduğu yetkiler değerlendirilmiştir. Bu bağlamda yabancı hukuk sistemlerindeki ve uluslararası sözleşmelerdeki düzenlemelerden de yararlanılmıştır. Sözleşmeye aykırılıkta üçüncü kişinin hukuki durumu ve bunun sözleşme taraflarının durumuna etkisi de son bölümde ele alınmıştır. Konunun teorik yapısı incelendikten sonra sözleşmeye aykırılık türlerine göre ayrıntılı değerlendirmeler yapılmıştır. Bu bölümde sorumsuzluk anlaşmalarının üçüncü kişiye etkisi de incelenmiştir. Son olarak da ifa edilmiş olan edimin iadesinin gerektiği haller ele alınmıştır. Bu bağlamda doktrin ve uygulamada ileri sürülen görüşler aktarılmış ve kendi görüşlerimiz de açıklanmıştır.