Uefa turnuvalarında atılan gollerin analizi

Bu araştırmanın amacı, UEFA Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve Konferans Ligi'nde 2023-2024 sezonunda çeyrek final aşamasından itibaren atılan gollerin teknik ve taktik değişkenler açısından analizini yaparak ligler arası benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında toplam 106 gol; gol dakikaları, asist bölgeleri ve türleri, asist yapan oyuncuların mevkileri, gol bölgeleri, vuruş şekli, gol öncesi dokunuş sayısı, gol atan oyuncu mevkisi, golün kalecinin hangi bölgesinden atıldığı ve golün oluş biçimi gibi on temel değişken üzerinden analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, her üç turnuvada da gollerin büyük çoğunluğu akan oyun sırasında ve asist yapılmaksızın gerçekleşmiştir. Özellikle Şampiyonlar Ligi'nde gollerin %39,5'i asist olmadan kaydedilmiştir. Orta bölgeden yapılan asistler ise üç ligde de ikinci sırada yer alarak oyun kurulumunda orta sahanın belirleyici rolünü göstermiştir. Aynı şekilde, yerden paslarla yapılan asistlerin tüm liglerde ikinci sırada yer alması, modern futbolda hızlı ve etkili paslaşmaların golle sonuçlanma oranının yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca futbolda son yıllarda sıkça kullanılan gol beklentisi (xG) verilerine göre de yerden paslarla gelişen atakların xG değeri hava toplarına kıyasla daha yüksektir, bu da yerden pasların golle sonuçlanma ihtimalini artıran bir unsur olduğunu göstermektedir. Gol bölgeleri açısından, Şampiyonlar Ligi'nde altıpas içi (1. Bölge) öne çıkarken, Avrupa ve Konferans Ligi'nde ceza sahası ön alanları (3. ve 4. Bölgeler) gol açısından en verimli alanlar olmuştur. Vuruş türü olarak en fazla ayak içi vuruşlar tercih edilmiş, Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi'nde sağ ayak içi vuruşlar öne çıkarken, Konferans Ligi'nde sol ayak içi vuruşlarının daha yüksek oranda tercih edildiği görülmüştür. Gol öncesi doğrudan vuruşların diğer vuruş türlerine göre baskın olduğu, oyuncuların hızlı karar vererek pozisyonları değerlendirdiği saptanmıştır. Kalecinin sağ ve sol tarafına yerden atılan goller en sık tercih edilen yönler olurken, havadan atılan goller ve kalecinin üstünden gelen vuruşlar daha düşük oranlarda kalmıştır. Gol atan oyuncu mevkilerinde Şampiyonlar ve Konferans Ligi'nde forvetler öne çıkarken, Avrupa Ligi'nde kanat oyuncularının belirgin katkısı dikkat çekmiştir. Araştırmanın sonucunda, lig düzeyine göre taktiksel stratejilerde farklılaşmalar olduğu; üst düzey turnuvalarda daha organize ve pas oyununa dayalı hücumların, alt düzey liglerde ise doğrudan ve hızlı hücumların ön planda olduğu görülmektedir. Bu çalışma, futbol takımlarının maç analizi süreçlerine, antrenörlerin stratejik planlamalarına ve akademik araştırmalara katkı sağlayacak nitelikte bulgular sunmaktadır.