Ülkemizdeki evsel ve kentsel atıksu arıtma tesislerinin ilk yatırım ve işletme maliyetlerinin farklı arıtma proseslerine göre değerlendirilmesi

Ülkemizde özellikle son yıllarda sayıları giderek artan atıksu arıtma tesisleri (AAT), ilk yatırım maliyetleri ve işletme-bakım maliyetleri de dikkate alındığında Belediyeler için önemli bir finansman ihtiyacı gerektirmektedir. Yüksek yatırımlı çevresel altyapı projelerinden olan AAT'lerinin amaca uygun doğru proses ile projelendirilmesi ilk yatırım ve işletme maliyetlerinin minimizasyonu açısından çok önemlidir. Amaca uygun olmak yanında, farklı nüfus ve debi aralıklarında farklı biyolojik arıtma proseslerinin ilk yatırım ve işletme maliyetlerinin fizibilite aşamasında doğru tahmin edilmesi gerekmektedir. Bu tez çalışmasında Ülke genelinde inşa edilen farklı proseslerden 230 adet AAT'nin ilk yatırım maliyetleri ihale dokümanlarından ve tesislerden elde edilen verilerden derlenmiştir. 2011-2018 yılları arasında ülkemizde inşa edilen 71 adet biyolojik fosfor giderimli eş zamanlı nitrifikasyon/denitrifikasyon prosesi (Bio-P + SNDP), 16 adet 5 kademeli Bardenpho prosesi, 26 adet uzun havalandırmalı aktif çamur prosesi (UHAÇ) , 9 adet oksidasyon hendeği (OH) ve 7 adet klasik aktif çamur (KAÇ) prosesinden oluşan AAT olmak üzere toplam 129 adet AAT'nin ilk yatırım maliyetleri araştırılmış, bu verilerden hareketle tesis kapasitesi ile ilk yatırım maliyeti ve nüfus ile ilk yatırım maliyeti arasındaki ilişkileri gösteren denklemler ve grafikler oluşturulmuştur. Atıksu arıtma tesislerinde kişi başına düşen ilk yatırım maliyetleri 5 farklı arıtma prosesinden oluşan 129 adet AAT için 37 Euro/kişi ile 90 Euro/kişi arasında olup ortalama 64 Euro/kişi olarak hesaplanmıştır. AAT'lerde işletme maliyetleri ise TÜRAAT projesi verileri, SUEN tarafından 2019 yılında yapılan araştırma sonuçları ve bazı su ve kanalizasyon idarelerinden alınan veriler ile değerlendirilmiş ve ülkemiz için AAT işletme maliyetleri ve elektrik tüketimleri sırasıyla UHAÇ prosesi için ortalama 0.036 Euro/m3, 0.27 kWh/m3 ve 5 kademeli Bardenpho prosesi için ortalama 0.057 Euro/m3, 0.40 kWh/m3 olarak hesaplanmıştır.