Ultraviyole yaşlandırma etkisi altında bitümlü bağlayıcıların reolojik özelliklerinin araştırılması

Bitümlü sıcak karışım kaplama tabakalarıyla oluşturulan esnek üstyapılar; sürüş konforu ve rahatlığı, trafik yükü altında kolay bakım ve onarımının yapılabilmesi, kısa sürede trafiğe açılabilmesi ve geri dönüştürülebilir olmasından dolayı günümüzde en çok tercih edilen yol kaplamaları haline gelmiştir. Viskoelastik ve termoplastik özelliğe sahip olarak tanımlanan bitümün; viskoelastik özelliği nedeniyle yüksek yükleme hızlarında elastik davranış gösterirken, termoplastik özelliğinden dolayı ile de sıcaklık etkisiyle kıvamı değişebilmekte, yüksek sıcaklıklarda dayanıklılığı az, düşük sıcaklıklarda ise dayanıklılığı fazla fakat rijit davranış sergileyerek çatlak oluşumuna eğilimli hale gelmektedir. Geleneksel bitüm içeren asfalt kaplamalar dış çevre etkileri ve içerisindeki malzemelerin zamanla bozulması neticesiyle her zaman beklenildiği gibi performans gösterememektedirler. Bitümlü bağlayıcı kaplamaların performansını doğrudan etkileyen en önemli özelliği dayanıklılığı yani durabilitesidir. Bağlayıcının dayanıklılığı sertleşmeye karşı gösterdiği direnç olarak ifade edilmektedir. Bitümün çeşitli nedenlerden dolayı sertleşmesi ve kırılgan hale gelmesi ise "yaşlanma" veya "zamana bağlı yaşlanma" olarak ifade edilmektedir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında bitümlü bağlayıcıların gerçek yaşlanma koşullarını laboratuvarda benzeştiren ve muadili oldukça pahalı olan bir AKÜ Ultraviyole Yaşlanma cihazı (AKÜ UV) test edilmesi amaçlanmış ve yapılan bu cihaz üzerinde, bitüm numuneleri tepsiye 3 mm kalınlığında serilerek, UV yaşlanma etkisine tabi tutulmuş ve reolojik özelliklerde meydana gelen değişiklikler; Yumuşama Noktası, Penetrasyon, Düktilite, Dönel Viskozite, Dinamik Kesme Reometre (DSR), Dönen İnce Film Halinde Yaşlandırma (RTFOT), Basınçlı Yaşlandırma (PAV) gibi bitüm deneyleri ile değerlendirilmiştir. Deneysel çalışma sonuçları AKÜ UV yaşlandırma cihazının özellikle kısa dönem bitüm yaşlanmasını iyi bir şekilde benzeştirdiğini ve laboratuvar koşullarında yaşlanma etkilerinin incelenmesine olanak sağladığı görülmüştür. Bundan sonraki çalışmalarda RTFOT sonrası numuneler üzerinde AKÜ UV cihazının etkisi test edilerek uzun dönem yaşlanma sonuçlarının da benzeştirilebileceği düşünülmektedir.