Uludağ fidyekızık ormanlarındaki büyük memeli türler

Dünya geneli ve ülkemizde iklim değişikliği ve özellikle insan baskısı gibi faktörler neticesinde yaban hayatı olumsuz etkilenmektedir. Ülkemizin önemli yaban hayatı alanlarından biri olan Uludağ Milli Park'ının Bursa şehir merkezi ile arasında kalan Fidyekızık ormanlarında yapılan bu çalışma özellikle insan faktörünün yaban hayatı üzerine olan etkisinin anlaşılması için önem arz etmektedir. Uludağ milli park alanının şehirden uzak rakım olarak yüksek kesimlerinde bulunan büyük memeli türlerinin kısmen şehir merkezine daha yakın alçak kesimlerde de yayılış gösterdiği bu çalışma ile ortaya çıkmıştır. Tez kapsamında Fidyekızık ormanlarında yürütülen bu çalışmada alan içerisine 14 farklı noktada kurulan fotokapanlar ile bir senelik süreç içerisinde yaklaşık 2523 adet fotokapan görüntüsü elde edilmiştir. Çalışma sonucunda Fidyekızık ormanları içerisinde 6 adet büyük memeli türünün varlığı fotoğraflar ile ortaya konulmuştur. Alanda varlığı tespit edilen türler: Bozayı (Ursus arctos), yaban domuzu (Sus scrofa), kurt (Canis lupus), çakal (Canis aureus), tilki (Vulpes vulpes), sansar(Martes martes)'dır. Bu çalışmada orman hayatı ve insan ilişkisine dair kanıtlar ve görüntüler elde edilmiş olup kayıt altına alınmıştır. İnsan baskısı etkeninin yaban hayvanlarının üzerindeki olumsuz etkileri hakkında fikir sahibi olması konusunda yapılan bu çalışma neticesinde yaban hayvanlarının yaşam alanlarının beslenme ve çiftleşme alanlarının insanlar ve toplum tarafından olumsuz etkileri sanılandan bizim çalışma alanımız özelinde daha az olarak gözlemlenmiştir. Fotokapanların kurulduğu yerler göz önüne alındığında fotokapanlara yakalanan birey sayısı tahmin edilenden fazla olarak ortaya çıkmıştır. Bursa gibi bir metropolün hemen yanı başındaki ve Uludağ milli parkı ile Bursa şehir merkezi arasında adeta bir tampon görevi gören Fidyekızık ormanları yani çalışma alanımız belki de yöre halkı tarafından ve özellikle doğa sporu meraklıları tarafından çıplak gözle görülen ve alandan yaşadığı tahmin edilen yabanı hayvanlar ve bu hayvanların yaşam alanı konusunda tahmin edilen sayılar çalışmamız neticesinde bir nebze olsun bilimsel olarak nitelik kazanmış durumdadır. Çalışmamız süresince bu bilgiler toplumsal kanı da göz önünde bulundurulduğunda kişisel görüş ile birlikte kesin bir sonuç çıkarılmasa dahi çalışma yapılan bu alanda yaban hayatı bizimde tahminlerimizin ve düşüncelerimizin daha üstünde olduğu sonucuna varmak mümkündür. Kısa bir örnek vermek gerekir ise Kurt(Canis lupus) türünün genel olarak Uludağ milli parkı ile ilgili kayıtlarda milli park sınırları içerisinde ve daha yüksek rakımlarda yaşadığı bilinmektedir. Milli park alanından çok daha düşük rakımda ve şehir merkezine çok daha yakın olan çalışma alanımızda bahsedilen türe rastlanmıştır. Bunun yanı sıra yöre halkı ve tarafımızdan alanda yaşadığı bilimsel olarak kanıtlanmasa dahi daha önce pek çok kez alanda görülen çizgili sırtlana (Hyaena hyaena) hiçbir kayıtta rastlanılmamıştır. Tespit edilen türlerden en fazla görüntülenen tür, yaklaşık 850 görüntü ile tilki, en az görüntülenen 6 görüntü ile domuz'dur. Alanda yayılış gösterdiği yöre halkı tarafından bilinen kızıl geyik (Cervus elaphus) ve çizgili sırtlan (Hyaena hyaena) türlerine ait herhangi bir kayıt elde edilememiştir. Yapılan çalışma sonucunda Fidyekızık ormanlarında çakal, tilki ve sansar sık görülürken bozayı yaban domuzu ve kurda daha az rastlanılmaktadır. Elde edilen veriler ışığında alanda insan baskısı sonucu yaban hayatının olumsuz etkilendiği anlaşılmaktadır.