Ulusal yenidoğan işitme taraması programı'nda işitme kaybının sıklığının belirlenmesi

ÖZET ULUSAL YENİDOĞAN İŞİTME TARAMASI PROGRAMI'NDA İŞİTME KAYBININ SIKLIĞININ BELİRLENMESİ Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı İclal Gençten iclalgencten@gmail.com Amaç: Ulusal Yenidoğan İşitme Taraması Programı kapsamında Temmuz 2010-Temmuz 2015 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı (DEÜ Tıp Fakültesi KBB AD) İşitme-Konuşma-Denge Ünitesi'nde işitme taraması gerçekleştirilen bebeklerdeki işitme kaybının sıklığının ve yalancı pozitiflik oranının belirlenmesi amaçlandı. Yöntem: Çalışmaya Temmuz 2010-Temmuz 2015 tarihleri arasında DEÜ Tıp Fakültesi KBB AD İşitme-Konuşma-Denge Ünitesi'nde işitme taraması gerçekleştirilen 8565 bebek alındı. İlk kez işitme taraması yapılacak olan veya risk faktörü olmayan bebeklere tarama otoakustik emisyon (tOAE) testi uygulandı. Tarama protokolünde tOAE testinden kalan bebeklere 15 gün sonrasına tarama işitsel uyarılmış beyinsapı potansiyelleri (tİUBP) testi için randevu verildi. Risk faktörü olan veya tOAE testinden kalan bebeklere tİUBP testi uygulandı. tİUBP testinden kalan bebekler ileri tetkiklerle değerlendirilmek üzere tekrar kontrollere çağrıldı. Bebeklere ileri tetkik kapsamında yüksek frekans timpanometrik değerlendirme, tanıya yönelik OAE ve İUBP ölçümlerini içeren değerlendirme yapıldı. Bulgular: DEÜ Tıp Fakültesi KBB AD İşitme-Konuşma-Denge Ünitesi'nde tOAE testinden bebeklerin 3827'si (% 44,7) geçti, 75'i (% 0,9) kaldı. Kalan 75 (% 0,9) bebeğin 59'u (% 0,7) tİUBP testinden geçti, 16'sı (% 0,2) kaldı. tİUBP testinden DEÜ Tıp Fakültesi KBB AD İşitme-Konuşma-Denge Ünitesi'nde işitme kaybıyla ilgili risk faktörü olan 3008 (% 35,1) bebek ve dış merkezde tOAE testinden kaldığı için kliniğimize refere edilen 1353 (% 15,8) toplam 4361 (% 50,9) bebekten 4211'i (% 49,2) geçti, 527'si (% 6,2) kaldı. Dış merkezde tOAE testinden kaldığı için kliniğimize refere edilen 1353 (% 15,8) bebekten 986'sı (% 11,5) geçti, 367'si (% 4,3) kaldı. İleri tetkiklerle değerlendirilmek üzere tekrar kontrole çağrılan bebeklerden 187'si (% 2,2) kontrole gelmedi. Tanısal testlerin sonuçlarına göre, bebeklerin 77 (% 0,9)'sinde bilateral normal işitme, 93 (% 1,1) 'ünde bilateral sensörinöral tip işitme kaybı, 78 (% 0,9)'sinde bilateral iletim tipi işitme kaybı, 5 (% 0,1)'inde bilateral mikst tip işitme kaybı, 25 (% 0,3)'inde unilateral sensörinöral tip işitme kaybı, 43 (% 0,5)'ünde unilateral iletim tipi işitme kaybı, 3 (% 0,04)'ünde unilateral mikst tip işitme kaybı, ve 9 (% 0,1)'unda işitsel nöropati, 84 (% 1,0)'ünde her iki kulakta birbirinden farklı tip ve derecelerde işitme kaybı mevcuttu. İşitme kaybının tanı yaşı 117,38±51,82 gün olarak saptandı. YDİT'te tOAE testinde DEÜ'nin yalancı pozitiflik oranı % 0,8, dış merkezlerden gelen bebeklerde yalancı pozitiflik oranı % 72,9 olarak belirlendi. tİUBP testinde DEÜ'nin yalancı pozitiflik oranı % 0,4, dış merkezlerden gelen bebeklerde yalancı pozitiflik oranı % 3,5 olarak belirlendi. Sonuç: Bebeklerin dış kulak kanalında serümen, buşon olması, bebeklerin test sırasında ağlamalarından ya da hareketliliklerinden kaynaklanan akustik ve biyolojik gürültü, tarama yapılan ortamın gürültülü olması, taramayı yapan kişiden kaynaklanan hatalar, tarama yapılan merkezin iş yükünün fazla olması vb. nedenlerden dolayı yalancı pozitiflik oranı yükselmektedir. Bu durum ailelere ekonomik yük (yol parası vb.), iş kaybı ve strese neden olduğu gibi, referans merkezlerindeki iş yükünüde arttırmaktadır. Bunun önlenebilmesi için tarama yapılan ortamın sessiz olmasına özen gösterilmesi, bebek sessiz ve hareketsiz durumdayken test yapılması, yenidoğan işitme taramasının odyometrist tarafından yapılması, Sağlık Bakanlığı'nca hazırlanan YDİT protokolünün eksiksiz biçimde uygulanması önerilebilir. Anahtar Sözcükler: Yenidoğan, işitme taraması, işitme kaybı, yalancı pozitiflik