Uluslararası çevre hukukunda halkın katılımı ilkesi ve ilkenin ulusal hukuka yansıması

Bu çalışmada uluslararası çevre hukuku ilkelerinden biri olan halkın katılımı ilkesi incelenmiştir. Çevre, insanlığın gelişimi sürecinde giderek kirlenmekte, çevre kirliliğinin insan yaşamına etkisi de aynı oranda artmaktadır. Çevrenin korunması amacıyla koruma politikaları oluşturulmuş ve bu politikalara insanların dâhil olma ihtiyacı doğmuştur. Halkın katılımı ilkesinin temelinde de bu ihtiyaç yatmaktadır. Çalışmada halkın katılımı ilkesini açıklamadan önce çevre hukuku sınırları içinde ilk olarak "halk" ardından "katılma" kavramı tanımlanmıştır. Halkın katılımı ilkesini oluşturan bilgi edinme, karar alma süreçlerine katılma ve adalete erişim unsurlarının kavramsal çerçevesi AİHM kararları yardımıyla ele alınmıştır. Bu çalışmada uluslararası çevre hukukunun bir ilkesi olan halkın katılımı ilkesinin uluslararası hukuk kaynakları arasındaki yeri değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme ile ilkenin ileride çevre koruma politikalarına etkisi ve devletler üzerinde ne ölçüde bağlayıcı olacağı tartışılmıştır. Uluslararası çevre hukuku metinlerinde ilkenin ne ölçüde yer aldığı değerlendirmesi, öncelikle bağlayıcı olmayan ardından bağlayıcı çevre hukuku metinlerinde ele alınmıştır. Aarhus Sözleşmesi, bağlayıcı çevre hukuku metinleri arasında halkın katılımını gerçekleştirmek amacıyla oluşturulan yegâne sözleşmedir. Ayrıca Sözleşme'de, Sözleşme'nin uyum komitesine halkın başvurarak katılımına izin veren bir usul öngörülmesi Sözleşme'nin önemini pekiştirmektedir. Çalışmada halkın katılımı ilkesinin Türk hukukunda ne şekilde yer aldığı ve AB müktesebatı ile uyumu incelenmektedir. Bu değerlendirmeyi yaparken de halkın çevresel meseleleri yargıya taşıyabilmesi için gerekli menfaat şartının Danıştay tarafından nasıl yorumlandığı, Danıştayın değerlendirilmelerinde hangi standarlardan yola çıktığı tespit edilmeye çalışılmıştır.