Statutory limitations in International Criminal Law: Genocide, crimes against humanity and war crimes

Zamanaşımı, uluslararası ceza hukukunun cezasızlıkla savaşında her zaman bir engel teşkil etmiştir. Bu sebeple, birçok ulusal ve uluslararası mahkeme, iç hukuk hükümlerine veya doğrudan uluslararası hukuka dayanarak, zamanaşımını bu suçlara uygulamamak için yollar geliştirmiştir. Uluslararası suçlarda zamanaşımsızlığın sağlanması için, ulusal hukuk düzenlerinde, 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde zamanaşımının durması, sürelerinin uzatılması veya toptan kaldırılmaları şeklinde, deneylerde bulunulmuştur. Böylece, bu suçların faillerinin yargılanmaları için, oldukça çok sayıda kovuşturma yapılmıştır. Mahkemeler, komünist rejim veya askeri cunta dönemleri için de aynı yaklaşımı benimsemişlerdir. Uluslararası toplum, Soğuk Savaş döneminde, bu faillerin cezalandırılması amacıyla çeşitli belgeler üzerinde uzlaşmıştır. Her ne kadar bu enstrümanlar, ilgili suçlara ilişkin olarak, her zaman zamanaşımsızlık içermese de; bu konularda karar veren mahkemeler ve diğer organlar, konumuzun aydınlatılmasına yardımcı olmuşlardır. İnsan hakları mekanizmaları da zaman içinde bu konuda yardımcı nitelik kazanmışlardır. Bu ulusal/uluslararası belge ve içtihatların incelenmesinde; (i) soykırımın her zaman zamanaşımsız bir suç olduğu, (ii) insanlığa karşı suçların da zaman içerisinde bu niteliği kazandığı ve (iii) savaş suçlarının ise hâlen iç hukuk hükümlerine tâbi olduğu sonucuna varılabilecektir. Bu sebepten ötürü, ceza soruşturmalarına ilişkin olarak; şayet 1915 Olayları (a) soykırım olarak kabul edilecekse, eylemlerin zamanaşımına uğramayacağı, (b) insanlığa karşı suçlar olarak kabul edilecekse, bu suça ilişkin zamanaşımsızlık kuralı ortaya çıkmadan önce, zamanaşımı süresinin dolarak bitmiş olduğu, veya (c) savaş suçu olarak kabul edilecekse, zamanaşımı meselesinin ilgili ulusal hukuka göre çözüleceği ortadadır.