Uluslararası finansal raporlama standartları açısından konsolidasyon yöntemleri ve bu yöntemlerin finansal tablolar analizine etkileri

Konsolide mali tablolar bir grubun mali tablolarını tek bir şirketinmiş gibi gösteren mali tablolardır. Aralarında ana ortaklık, bağlı ortaklık veya kontrol gücü ilişkisi bulunan işletmelerin finansal durumlarının ve faaliyet sonuçlarının tek bir işletme gibi, tek bir tabloda ifade edilmesi, topluluğun varlıkları, öz kaynakları ve yabancı kaynakları hakkında doğru ve güvenilir bilgi vermesi konsolidasyonun amacı olarak ifade edilebilir. Uluslararası düzeyde muhasebe alanında birliğin sağlanması ve çeşitli kuruluşların birbirleriyle uyumlaştırılarak ortaya çıkabilecek farklılıkların giderilebilmesi amacıyla 1973 yılında Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi kurulmuş, bu komitenin çalışmaları sonucunda da Uluslararası Muhasebe Standartları oluşturulmuştur. Daha sonra, bu standartların ismi değiştirilerek Uluslararası Finansal Raporlama Standartları şeklini almıştır. Bu standartlardan özellikle UFRS 3, UFRS 27 ve UFRS 31 konsolidasyon ve konsolidasyon yöntemleri ile ilgili olarak belirlenmiştir. Konsolidasyon yöntemlerini temel olarak üç başlık altında toplayabiliriz. Bunlardan tam konsolidasyon yöntemi; ana ortaklığın bağlı ortaklıktaki iştirak oranına bakılmaksızın, bağlı ortaklığın tüm varlık ve borçlarının konsolide bilançoda gösterilmesidir. Bu yönteme göre; gelir tablolarının konsolidasyonunda toplam satış ve toplam maliyet birleştirilir. Oransal konsolidasyon yönteminin ise; bağlı ortaklığın varlıkları üzerinde iki ya da daha fazla kurumun hakkı olduğu yani bağlı ortaklığın sermayesinin birden çok ortak arasında bölüşüldüğü durumlarda uygulandığı ifade edilebilir. Bağlı işletmedeki faaliyetlerinin sonuçlarının tahakkuk esasına göre ana işletme hesaplarına aktarılması ise öz kaynak yöntemi olarak tanımlanmaktadır. Konsolidasyonun ve konsolidasyon yöntemlerinin firma analizine etkileri ise kredi riskliliğini ölçmede kullanılan Altman Z-Skoru Analizinin yardımıyla şu şekilde ifade edilebilir : Konsolidasyon sonrasında firmanın bağlı ortaklarının finansal yapısına bağlı olarak, bunun ana ortaklığa olumlu ya da olumsuz etkileri olabilmektedir. Bunun yanı sıra seçilen konsolidasyon yöntemine göre firma, kredi verenlere finansal açıdan daha iyi bir durumda görünebilir. Bu durumda sırasıyla özkaynak yöntemi, daha sonra oransal konsolidasyon yöntemi ve en son olarak da tam konsolidasyon yönteminin seçilmesi tercih edilebilir. Ancak bu yöntemlerin seçimi işletmelerin ortaklık yüzdesine, kontrol gücüne ve önemli etkinliğe sahip olup olmamasına göre de değişebilmektedir.