Uluslararası hukukta tek taraflı ekonomik zorlamalar

Uluslararası siyaset, doğası gereği kaotik bir yapıya sahip olup devletlerin bu sistemdeki başat rolü anarşiye yol açmıştır. Ulusal çıkar kavramının merkezde olduğu bu sistemde, devletler tarih boyunca çeşitli boyutlarda mücadeleye girişmiştir. Fakat bu mücadelelerin uluslararası sistemin bütün aktörleri üzerindeki olumsuz etkisi görülmüştür. Bu durumun da bir sonucu olarak uluslararası arenada kuvvet kullanımının yasaklanması ile yeni bir merhale aşılmıştır. Buna binaen çalışmanın ilk bölümünde uluslararası sistemdeki mücadelenin doğası, tarihi ve hukuki arka planı ile aydınlatılmıştır. Uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının ihdas edilmesi, aynı zamanda devletlerin birbirlerini etkilemek için başka yollara başvurmalarını beraberinde getirmiştir. Devletlerin başvurduğu bu savaşa varmayan zorlama yolları hem kolektif hem de tek taraflı tedbirler olarak bulunabilmektedir. Bu noktada, tek taraflı ekonomik zorlamaların uluslararası hukuktaki belirsiz konumu, devletlerin bu tedbirleri uluslararası hukuka aykırı biçimde birbirlerini etkileme araçları olarak kullanmasına yol açabilmektedir. Bu yüzden çalışmanın ilk bölümünün ikinci kısmında tek taraflı ekonomik zorlamaların uluslararası hukuktaki belirsiz statüsü irdelenecektir. Tek taraflı ekonomik zorlamalar hakkındaki belirsizlik, bu tedbirlerin meşruiyetlerine dair soru işaretlerine yol açmaktadır. Buna binaen çalışmanın ikinci bölümü tek taraflı ekonomik zorlama tedbirlerinin uluslararası hukuktaki meşruiyetine özgülenecektir. Bu kapsamda ilk olarak bu tedbirlerin tarihsel arka planı ve devletlerin bu tedbirleri almasındaki temel motivasyonları irdelenecektir. Tek taraflı ekonomik zorlamaların devletlerin ekonomik güç unsurları ile yakından ilişkisi, bu tedbirlerin genellikle uluslararası arenadaki büyük devletler tarafından uygulanması ile sonuçlanmıştır. Bu durum da bu başat uluslararası aktörlerin bu konudaki genel yaklaşımlarının analizini gerektirmiştir. Tek taraflı ekonomik zorlamaların uluslararası hukuktaki belirsiz yapısı, devletlerin bu tedbirleri egemenliklerini veya savaşa varmayan zorlama yollarını ileri sürerek kullanmalarına açmıştır. Bu kapsamda, tek taraflı ekonomik zorlamaların meşruiyetlerinin incelenmesinde ilk olarak devletlerin egemen eşitliği ilkesi ve onun bir uzantısı olarak içişlerine karışma yasağı gündeme gelecektir. Ayrıca, bu tedbirlerin genellikle hedefi konumunda olan küçük devletlerin, tek taraflı ekonomik zorlamaların bazı açılardan meşru olmadığına dair Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nezdindeki girişimleri olmuştur. Bu durum da tek taraflı ekonomik zorlamaların meşruiyetleri hakkında bir teamül oluşup oluşmadığının irdelenmesini gerektirmiştir. Buna binaen çalışmanın son kısmında tek taraflı ekonomik zorlamaların içişlerine karışma yasağı ve teamül hukuku nezdindeki konumu incelenecektir.