Uluslararası öğrencilerin okula uyumunu güçlendirmeye yönelik deneysel bir çalışma: Üsküdar örneği

Bu çalışma güçlendirme yaklaşımına dayalı koruyucu-önleyici ve destekleyici bir okul sosyal hizmeti çalışmasıdır. Araştırma ortaöğretimde eğitim gören uluslararası öğrencilerin arkadaş-akran gruplarından dışlanmalarını azaltmayı ve okula uyumlarını artırmayı hedeflemektedir. Karma desen kullanılan çalışmanın nitel aşamasında uluslararası öğrencilerin psikososyal alanda yaşadığı sorunlar ve ihtiyaçları uluslararası öğrencilerin velileri ve uluslararası öğrencilerin öğretmen ve okul idarecileriyle görüşülerek tespit edilmiştir. Elde edilen veriler uluslararası öğrencilerin ihtiyaçlarıyla ilgili daha önce yapılan araştırma sonuçlarıyla birleştirilerek Güçlendirme Yaklaşımına Dayalı Grup Psikososyal Eğitim programı hazırlamak için zemin olarak kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında, hazırlanan eğitim programının uluslararası öğrencilerin arkadaş-akran gruplarından dışlanması ve okula uyum düzeyleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmada ön-test, son-test ve izleme testi deney ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma İstanbul ili Üsküdar ilçesinde resmi bir ortaöğretim kurumunda her sınıf düzeyinden uluslararası öğrencilerin katılımıyla 2020-2021 eğitim öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen 8 oturumluk GYDGPE programı uygulanmıştır. Kontrol grubunaysa herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Okula Uyum Ölçeği ve Arkadaş- Akran Gruplarından Dışlanma Ölçeği uygulanan deney ve kontrol gruplarının ölçümlerine ilişkin analizler Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, Friedman testi ve Mann Whitney U testleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda okula uyum puanları açısından deney grubundaki öğrencilerin kontrol grubundaki öğrencilere göre okula uyum puanları artmıştır. GYDGPE programına katılan deney grubundaki öğrencilerin okula uyum son-test puanları ön-test puanlarına göre anlamlı düzeyde artmıştır. Bu artış dört hafta sonra gerçekleştirilen izleme ölçümünde de kalıcılığını korumuştur. GYDGPE programına katılmayan kontrol grubu öğrencilerinin okula uyum son-test -ön-test ve ön-test izleme testi puanlarında ise anlamlı bir farklılık görülmemektedir. Arkadaş-akran gruplarından dışlanma puanları açısından deney grubundaki öğrencilerin kontrol grubundaki öğrencilere göre arkadaş-akran gruplarından dışlanma ölçeği puanları artmıştır. Ölçekten alınan puanların artması uyumla ilgiliyken düşük puanlar dışlanmayla ilgilidir. GYDGPE programına katılan deney grubundaki öğrencilerin arkadaş-akran gruplarından dışlanma son-test puanları ön-test puanlarına göre anlamlı düzeyde artmıştır. Bu artış dört hafta sonra gerçekleşen izleme ölçümündeyse kısmen kalıcılığını korumuştur. İzleme ölçümünde GYDGPE programının etkinliğinin kalıcılığında kısmen azalma meydana gelmiştir. GYDGPE programına katılmayan kontrol grubu öğrencilerinin arkadaş-akran gruplarından dışlanma son-test -ön-test ve ön-test izleme testi puanlarındaysa anlamlı bir farklılık görülmemektedir.