Uluslararası ticarette ilave gümrük vergisi ve tarife dışı önlemler ile bunların Türk dış ticaretine etkileri

Uluslararası ticaretin parçası olan ülkeler bir taraftan serbest ticaret anlaşmaları, gümrük birlikleri gibi oluşumlar vasıtasıyla ticaret hacimlerini arttırmaya çalışırken, diğer taraftan da özellikle son dönemde artan şekilde korumacılık araçlarını kullanarak ithalatı azaltma eğilimindedirler. Dünya ticaretinde esas olarak gümrük vergilerinin azaltılması şeklinde tanımlanan tarife önlemleri yanında, ithalatı azaltmak amacıyla anti-damping uygulamaları, kotalar, gözetim uygulamaları, teknik standartlar gibi tarife dışı önlemler kullanılmaktadır. 1980'lerden itibaren dış ticaret hacmi artan Türkiye ise bu korumacılık araçlarını etkin kullanan ülkeler arasında sayılmaktadır. Türkiye ayrıca, tarife dışı engellere ek olarak, 2011 yılı itibariyle bir çok farklı ürünün ithalatinda İlave Gümrük Vergisi uygulamaya başlamıştır. Bu çalışmada; dünya ticaretinin sertbestleşmesi süreci ile dış ticarette tarife dışı önlem araçları incelenerek, Türkiye'de uygulanan anti-damping ve İlave Gümrük Vergilerinin dış ticarete olan etkisi anlaşılmaya çalısılmıstır. Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığı verileri kullanılarak yapılan incelemeye göre, anti-damping önlemlerinin İlave Gümrük Vergisi uygulamalarına göre ithalat üzerinde daha fazla kısıtlayıcı bir etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca İlave Gümrük Vergisi uygulamasına ilişkin istatistiksel veriler, vergi uygulamasındaki hazine geliri yaratma amacının ithalatı azaltma hedefinden daha fazla öne çıktığını göstermektedir.