Uluslararası transfer fiyatlandırması sürecinde karşılaşılabilecek çevresel etkenler ile iç tedarikçinin bu sürece algısal yaklaşımının ilişkisi

Transfer fiyatlandırması şirketlerin bağlı ortaklarının veya bölümlerinin arasında mal ve hizmetlerin alım ve satımında uyguladıkları fiyatlandırmadır. Şirketlerin küreselleşme çabaları ile birlikte bu durum uluslararası bir boyuta taşınmıştır. Çokuluslu şirket yada şirket grubu, birden fazla ve farklı vergi bölgelerinde faaliyet göstermesi sebebiyle, bu farklı vergisel çevrelerden yararlanarak işletmenin kârlılığını arttırabilmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de de faaliyet gösteren çokuluslu yapıda olan şirketlerin veya şirket gruplarının transfer fiyatlandırması üzerine yapılan çalışmalarda göz ardı edilen iç müşterinin transfer fiyatlandırmasına konu olan işlemler ile ilgili algısını incelemeyi, tanımlamayı ve böylece bu önemli konuya dair öngörü kazanmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, oluşturulan dokuz adet hipotez; Türkiye'de faaliyette bulunan çokuluslu şirketlerin çalışan veya yöneticilerinden elde edilmiş olan 71 adet anket ve anket formunu oluşturan 45 adet değişken ile önce faktör analizi ardından çoklu regresyon modelleri ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular; iç tedarikçinin algılanan fayda boyutu üzerinde, maliyet etkinliğinin pozitif; maliyet etkinliği üzerinde spekülatif ve manipülatif yönelimlerin negatif, transfer fiyatlandırması hedeflerinin denetim ve kontrolünün pozitif; hedeflerin denetim ve kontrolü üzerinde parasal hareket kabiliyetinin pozitif, vergisel farklılıkların pozitif; spekülatif ve manipülatif yönelimler üzerinde risk algısı ve politik çevrenin negatif, hedeflerin denetim ve kontrolü pozitif, parasal hareket kabiliyetinin negatif ve son olarak risk algısı ve politik çevre üzerinde vergisel farklılıkların pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.