Ulutan Barajı içme suyu arıtma tesislerinde trihalometan oluşum potansiyelinin mevsimsel profilinin çıkarılması

Bu çalışmada Doğal organik madde içeren yüzey sularının klorlanması sonucu meydana gelen trihalometan (THM) konsantrasyonlarının mevsimsel değişimi araştırılmıştır. Çalışma alanı olarak Zonguldak Ulutan Barajı seçilmiştir. Uluatan Barajından alınan ham su numunelerinde sırası ile TOK, UV254, SUVA gibi organik maddeyi temsil eden parametrelerin analizi yapılmıştır. Buna göre TOK miktarı 5,37 mg/L ile 4,84 mg/l , UV254 değerleri 0,16 ile 0.118 cm-1 ve bunlara bağlı olarak SUVA değerleri ise 3,26 L/mg.m ile 2,27 L/mg.m arasında bulunmuştur. Diğer yandan Ulutan baraj suyu numunelerinin klorlanması sonucunda en yüsek THMOP değeri (349,89 µg/L) kış ayında ölçülürken en düşük THMOP (214,36 µg/L) yaz ayında tespit edilmiştir. Başka bir ifade ile; SUVA değeri (3,26 L/mg.m) en yüksek olan hidrofobik DOM içeren su numunelerinin klorlanması neticesinde meydana gelmişir. Buna karşılık en düşük THMOP (214,36 µg/L) ise SUVA değeri (2,27 L/mg.m) en düşük olan hidrofilik DOM içeren su numunelerinin klorlanması sonucu meydana gelmiştir. Labaratuvarda yapılan koagülasyon deneylerinde ise en yüksek TOK giderimi Alüminyum sülfat(Alüm)(Al2(SO4)3) ve Polialüminyum klorür(PAC) koagülantları kullanılarak THM, TOK giderim miktarları araştırılmıştır. Alüm kullanılan su numunelerinde en yüksek TOK giderimi kış ayında TOK değeri 4,9mg/l'den 2,11 mg/l'ye, UV254 değeri ise 0,16 mg/l'den 0,068 mg/l'ye düşmüştür. TOK giderim verimi %56, UV254 giderimi %57,5 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlara bağlı olarak giderilen THMOP oranları (%57) en yüksek alüm (100 mg/l) dozunda ve kış ayında görülürken en düşük THMOP giderimi (%41,21) aynı alüm dozunda sonbahar ayında görülmüştür. PAC koagülantı kullanılan numunelerde ise en yüksek değer TOK giderimi kış ayında 5,37mg/l'den 3,99 mg/l'ye, UV254 değeri ise 0,122 mg/l'den 0,079 mg/l'ye düşmüştür. TOK giderim verimi %41, UV254 giderimi %51 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlara bağlı olarak giderilen THMOP oranları (%46,82) en yüksek alüm (100 mg/l) dozunda ve kış ayında görülürken en düşük THMOP giderimi (%32,38) aynı alüm dozunda sonbahar ayında görülmüştür. Bu çalışmada elde edilen en önemli sonuçlarından biri, en yüksek THMOP değeri hidrofobik organiklerin klorlanması neticesinde görülürken, hidrofilik organiklerin klorlanması sonucunda daha düşük konsantrasyonlarda THM meydana geldiğinin ortaya konulmasıdır.