Un kurdu, tenebrio molitor (coleoptera: Tenebrionidae) (linnaeus, 1758)'un mücadelesinde kullanılmak üzere densovirus tabanlı biyoinsektisit geliştirilmesi

Un kurdu, Tenebrio molitor, Coleoptera takımında bulunan dünya çapında depolanmış ürünlere ciddi hasarlar veren zararlı bir böcektir. Bu böcekle mücadelede kimyasal yöntemler ön plana çıksa da, kimyasalların olumsuz etkileri ve yüksek maliyeti göz önüne alındığında, zararlı böceklere karşı biyolojik mücadele yöntemlerinin geliştirilmesi zorunluluk haline gelmiştir. Böcek virüslerinden biri olan densovirüslerin de biyolojik mücadelede kullanılma potansiyelinin yüksek olduğu bilinmektedir. Bu tez çalışmasında Türkiyede ilk kez T. molitor zararlısından tarafımızca densovirüs tanımlanmış olup TmDNV-TR adıyla ICTV verilerine işlenmiştir. İzole edilen ve saflaştırılan TmDNV-TR izolatının TEM gönrüntüsü alınmış ve boyutu 28,95 nm olduğu görülmüştür. Tam genom analizi yapıldıktan sonra da genom boyutu 5467 bç olarak bulunmuştur. Yapılan REN ve amino asit varyasyonu çalışmalarında tüm gen bölgelerinde amino asit varyasyonları olduğu tespit edilmiştir. Ardından maksimum olasılıklı filogenetik ağacı, Kimura-2 tablosu çizilmiştir. Kimura tablosu sonucu TmDNV-TR ile veritabanındaki diğer TmDNV'ler arasındaki genetik uzaklık değeri 0,023 olarak belirlenmiştir. Daha sonra virüsün T. molitor üzerinde doz yanıt testi yapılmıştır ve istatistiksel veri analizi, 8. günün sonunda LD50: 1,091 x 105 kopya/mL- 1, LT50: 5 gün, LD95: 8,94 x 107 kopya/mL-1 ve LT95: 7 gün olduğunu ortaya koymuştur. Densovirüsün böcek üzerinde öldürücülüğü kanıtlandıktan sonra bu virüs ile Tenebriokiller adlı bir formülasyon hazırlanmıştır. Hazırlanan formülasyonun doz yanıt testi sonucunda da beş doz formülasyon T. molitor larvaları için patojenik sonuçlanmıştır. Son işlem olan formülasyonun stabilite test deneylerinde ise, 14. günün sonunda taze formülasyonun (0 ay) ölüm oranı %100 iken, 4°C'de 3 ve 6 ayın sonunda ölüm oranı %100, 25°C'de ise 3 ve 6 ayın sonunda ölüm oranı sırasıyla %98 ve %95 olarak bulunmuştur. Densovirüs tabanlı, adını Tenebriokiller koyduğumuz bu biyoinsektisitin hazırlanması ile beraber, T. molitor mücadelesine önemli bir katkı sağlanmıştır.