Unipolar ve bipolar depresyonu olan hastalarda elektrokonvulsif tedaviye (EKT) cevabı kestirmeye yardım eden etmenler

Bu çalışmanın amacı EKT ile tedavi edilen unipolar veya bipolar depresyon hastalarında iyileşmeyi ve tedavi cevabını, üç aylık takipte iyilik halini korumayı ve nüksü etkileyen etmenleri tespit etmektir. Ocak 2017 - Mart 2018 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde EKT ile tedavi edilen unipolar ve bipolar depresyon tanısı konmuş hastaların dahil edildiği doğal izlem çalışmasıdır. Çalışmaya alınan hastalara hasta bilgi formu verilmiş ve SCID-I (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders- DSM- IV Eksen- I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu) ile tanı doğrulanmıştır. Montgomery-Asberg Depresyon Ölçeği (MADÖ) ve Klinik Global İzlenim (KGİ) ölçekleriyle depresyon şiddeti, Antidepresan Treatment History Form (ATHF) ile tedaviye direnç derecesi belirlenmiştir. Hastalar EKT öncesinde 1 kez, EKT sırasında haftada 1, EKT tamamlandıktan sonraki hafta içinde ve 12 hafta sonra tekrar değerlendirilmiştir. Çalışmaya 18'i unipolar, 13'ü bipolar depresyon olmak üzere toplam 31 hasta dahil edilmiştir (F:M=24:7). Hastaların tedavisi en az 3, en çok 8 hafta devam etmiştir (6-16 seans). İki hasta takip süresinde çalışmadan ayrıldığı ve tez yazıldığı esnada 7 hastanın izlem süresi henüz tamamlanmamış olduğu için 12. hafta değerlendirmesine 22 hastanın verileri dahil edilmiştir. EKT'ye cevap veren hastaların yaş ortalamalarının daha büyük olduğu ancak farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p=0.082), hastalığı geç başlayan hastalarda tedaviye cevabın daha iyi olduğu ancak farkın yine istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p=0.074) bulunmuştur. EKT tedavisinden 12 hafta sonraki iyileşmenin yaşlılarda daha çok olma eğiliminde olduğu (p=0.058), 12 hafta sonraki tedaviye cevapsızlığın kadın hastalarda erkeklere göre anlamlı olarak fazla olduğu (p=0.005) saptanmıştır. Psikotik belirtileri olan hastalarda 12 haftalık takipte nüks daha az görülmekle birlikte fark istatistiksel anlamlılık düzeyine varmamıştır (p=0.062). Yaşlı hastaların ve daha geç yaşta hasta olanların EKT tedavisine cevabının daha iyi olduğu, erkek ve psikotik özellikleri olan hastalarda nüksün daha az görüldüğü saptanmıştır. Yaş ve tanı konma yaşının tedaviye cevapla ilişkisinin istatistiksel olarak anlamlı bulunmamasının örneklem büyüklüğünün yeterli olmamasıyla ilişkili olduğu düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Elektrokonvulsif tedavi (EKT), depresyon, iyileşme, cevap, nüks, yordayıcılar