Üniversite öğrencilerinde duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çekirdek inanışların riskli davranışlardaki rolleri

Bu çalışma, Türkiye örnekleminde, erken yetişkinlik çağındaki üniversite öğrencilerinin başvurabildiği riskli davranışları incelemeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda riskli davranışlar; yaş cinsiyet, depresyon ve anksiyete değişkenlerinin kontrol edilmesi kaydıyla, duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çekirdek inanışlar değişkenleri kullanılarak ilişkisel tarama metoduyla incelenmiştir. İlgili değişkenleri ölçmek için Riskli Davranışlar Ölçeği Üniversite Formu (RDÖÜF) (Gençtanırım, 2014), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) (Gratz ve Roemer, 2004), Olumsuz Çekirdek İnanış Ölçeği (OÇİÖ) (Osmo ve ark., 2018), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9) (Spitzer ve ark., 1999), Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği-7 (YAB-7) (Spitzer ve ark., 2006) ve çalışma için oluşturulan demografik bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmaya çevrimiçi form yoluyla 388'i kadın (%78,4), 107'si erkek (%21,6) olmak üzere 495 üniversite öğrencisi katılmıştır. RDÖÜF toplam skorunda ve ölçeğin alt boyutlarında en yüksek skor alan %27 grubu ile, en düşük skor alan %27 grubu arasında DDGÖ ve OÇİÖ toplam ölçek skorları ve alt boyutları, demografik ve klinik veriler kullanılarak bağımsız gruplar t testleri, ki kare testleri yapılmıştır. Daha sonrasında RDÖÜF, DDGÖ ve OÇİÖ verileri arasında Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Son olarak ise RDÖÜF verisi bağımlı değişken, DDGÖ ve OÇİÖ verileri bağımsız değişken, cinsiyet, yaş ve YAB-7 ile HSA-9 verileri de kontrol değişkenleri olarak kullanılarak hiyerarşik çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Riskli Davranışlar Ölçeği'nde olumsuz çekirdek inanış ve duygu düzenleme güçlüğü skorları ile uygulanan t testlerinin tümünde Cohen d parametresine göre büyük etki gücünde istatistiki olarak anlamlı farklar, Pearson korelasyon analizinde OÇİÖ ve DDGÖ ile RDÖÜF'ün madde kullanımı alt boyutu hariç tüm alt boyutları arasında orta ve küçük büyüklüklerde anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir. Hiyerarşik çoklu regresyon analizinde, duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çekirdek inanış değişkenleri yaş, cinsiyet ve YAB-7 ile HSA-9 verileri kontrol edildikten sonra, riskli davranışlardaki varyansı %12 düzeyinde anlamlı şekilde açıklamıştır. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.